April 2003, nr 243
'Shame on you!'
Zowel de aanloop naar als de avond van 75ste Oscaruitreiking zelf zullen de geschiedenisboeken in gaan als één van de meest roerige uit de lange geschiedenis van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Wat in verband met de aanval op Irak een sobere ceremonie moest worden, werd uiteindelijk een enerverende avond voor de bookmakers, waarin vrijwel alle sterren een politiek statement wisten te maken. "No fancy red carpet today? That will send them away!"
Nicole Kidman en Adrian Brody (foto: Reuters).
Géén rode loper. Slechts 45 seconden spreektijd per beeldje. Een gastenlijst waarop een aantal van de belangrijkste kanshebbers misten. En geruchten dat George W. Bush zelf met Academy-president Frank Pearson zou hebben gebeld om de hele ceremonie op het laatste moment maar helemaal af te zeggen. Zelden ging er aan een Oscar-uitreiking zoveel tumult vooraf als in het jaar van de tweede Golfoorlog.
Uitstel - of zelfs afstel - vanwege een oorlog zou trouwens een uniek gegeven zijn geweest. Slechts drie maal in de lange historie van de Academy Awards werd de uitreiking aangepast aan de actualiteit, en geen van die keren betrof de reden van uitstel een oorlog. In 1981 werd het evenement verplaatst na een aanslag op president Reagan. In 1968 werd de uitreiking uit respect voor de neergeschoten Martin Luther King een paar dagen uitgesteld. En in 1938 was - ook vanuit praktisch oogpunt - een grote overstroming de reden voor de vertraging. Zelfs tijdens de Tweede Wereldoorlog zag de Academy geen noodzaak om de uitreiking af te gelasten - dus waarom zou een korte strijd in Irak daar wél reden voor geven?
Alle commotie vooraf ten spijt viel het met het aangekondigde sobere karakter van de ceremonie wel mee. De rode loper was weliswaar ingekort, maar zeker niet geheel afgeschaft, genomineerden als Daniel Day-Lewis en Pedro Almodóvar, die van tevoren kenbaar hadden gemaakt de ceremonie te gaan boycotten, verschenen gewoon braaf glimlachend op het podium. En hoewel 'onze' Paula van der Oest als enige in een uitbundige, groengele jurk gekleed was, was de kleding van niemand uitgesproken sober (wel veel zwart en rood). En het belangrijkste: veel winnaars maakten in de korte spreektijd die ze kregen uitermate kritische opmerkingen over de oorlog in Irak.
Dat de controversiële documentairemaker Michael Moore, die volgens alle voorspellingen een Oscar in de wacht zou gaan slepen voor zijn anti-wapendocumentaire Bowling for Columbine, in de 45 seconden die hij tot zijn beschikking zou krijgen van zich af zou gaan bijten was te verwachten, maar dat zelfs presentator Steve Martin al in zijn openingsspeech de toon zou zetten voor een lange reeks van kritische noten, mag toch opmerkelijk worden genoemd. "No fancy red carpet today", stak hij venijnig van wal. "That will send them away!"
Michael Moore (foto: Reuters).
Rotte vis
Steve Martin was echter het toppunt van subtiliteit vergeleken met de al genoemde Moore, die als een olifant in een porseleinkast president George Bush voor rotte vis uitmaakte. "We live in the time where we have fictitious election results that elects a fictitious president. We live in a time where we have a man sending us to war for fictitious reasons", gebruikte de filmmaker zijn 45 seconden functioneel. "Whether it's the fictition of duct tape or fictition of orange alerts we are against this war, Mr. Bush. Shame on you, Mr. Bush, shame on you! And any time you got the Pope and the Dixie Chicks against you, your time is up."
Hoe anders was de speech van acteur Adrien Brody, die voor zijn vertolking van Poolse jood Szpilman in Roman Polanski's The pianist tegen alle verwachtingen in de prijs voor beste mannelijke hoofdrol kreeg. Samen met Nicole Kidman, winnares van de Oscar voor beste actrice voor haar rol als Virginia Woolf in The hours, was hij de enige die dirigent Bill Conti kon vermurwen tot het schenken van meer spreektijd. "I'm filled with sadness for accepting this award at this strange time", stelde de introverte Brody met een stem vol tranen. "Whomever you believe in, God or Allah, may He watch over you and pray for a swift resolution."
Een zelfde verhaal kwam van Nicole Kidman, die in haar dankwoord inging op de twijfel die zij had over haar aanwezigheid op de jubileumceremonie. "Art is important", stelde zij. "We believe in what we do and need to honor that, even in a world of trouble. We sympathize for the families in pain who are losing people: may God bless them." Academy-president Pearson sloot zich hier hartgrondig bij aan. "Get you home soon, boys. May there be peace soon: let's live without war."
Ook in de uitreiking van de prijzen leek de 75e Oscar-ceremonie trouwens een buitenbeentje te zijn. De gedoodverfde winnaar Chicago (13 nominaties) kwam er karig van af met slechts zes beeldjes: alleen in de verzilvering van de 'beste film'-nominatie weerklonk een eventuele escapistische behoefte van de Academy aan luchtige musicals in oorlogstijd. Voor de rest leek toch kwaliteit belangrijker te zijn dan een politiek correcte verdeling op basis van nepotisme of het verzachten van talloze onverzilverde nominaties. Roman Polanski (The pianist) werd - ondanks zijn afwezigheid - verkozen boven de al vijf keer eerder teleurgestelde Martin Scorsese (Gangs of New York), Catherine Zeta-Jones (Chicago) won het van grote Oscar-lieveling Meryl Streep (Adaptation.) en in de categorie beste lied won voor het eerst zelfs een rapper: de controversiële Eminem, genomineerd voor het nummer 'Loose yourself' uit de film 8 Mile kaapte het beeldje zelfs voor de neus van gedoodverfde winnaar U2 (Gangs of New York) weg.
Robbert Blokland
Andy Serkis, Gollum in The lord of the rings (foto: Reuters).
Voor een compleet overzicht van de prijzen zie www.oscars.com
