Video & DVD - juni 2003,nr 245

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht. En films opnieuw uitgebracht op DVD.


Spider
David Cronenberg
Röntgenfoto's lijken op inktvlekken lijken op afgebladderde muren lijken op gesolariseerde foto's lijken allemaal heel erg op Rohrschachvlekken waarin je allerlei prachtige demonen kunt zien, maar dat beter niet kan doen als je niet wilt dat de psychiaters denken dat je gek bent. Over de geestestoestand van Meneer Cleg bestaat geen twijfel. Vanaf het moment dat hij de trein uitstapt beweegt hij alsof hij zich door zware materie moet worstelen. De ramen in de verlaten straten waar hij doorheen loopt zijn dichtgemetseld met blauwe stenen. De deuren hebben bloedrode stijlen. De bomen zijn groen. Waarom zou je iets anders verwachten? Omdat de door Ralph Fiennes ergerlijk en klagerig doelmatig verbeelde Cleg vaak klem zit in het kader? Omdat de afstand van zijn bed naar de gaskachel soms eindeloos is? Omdat hij een spin op de muur in zijn eigen verleden is? Ook in een verleden dat hij helemaal niet meegemaakt kan hebben? Meneer Cleg is een vreemde man. Maar ook de wereld om hem heen is vreemd. Misschien is hij dus wel helemaal niet zo vreemd. Zijn verhaal wordt verteld met weinig woorden. Waar er tekst is lijkt schrijver Patrick McGrath die ontleend te hebben aan de laatste teksten van Samuel Beckett. McGrath is zelf opgegroeid onder de rook van een krankzinnigengesticht in Engeland toen dat nog een krankzinnigengesticht mocht heten. In zijn teksten biedt zelfs de taal geen houvast meer. Cleg is verdwaald in zijn eigen herinneringen. Hij is gedoemd ze te herleven als tragische waanbeelden. Zijn mooie pure moeder vertelde hem altijd over de spinnenwebben in het veld. Hij ziet ze terug in de staalconstructies van de gasfabriek. Met henneptouw weeft hij zijn eigen web. Hij is een mens en een beest en een kind en zijn vader en zijn moeder allemaal tegelijk. Spider (2002) is de meest recente film van David Cronenberg (Videodrome,
Crash, eXistenZ). Net als in eerdere films houdt hij zich ook nu bezig met Cartesiaanse vraagstukken over de aard van het fysieke bestaan als de waarneming (het 'denken') bedrieglijk is, en komt hij met fascinerende bevindingen. Je kunt de film ook heel plat maken door zijn hoofdpersoon te diagnostiseren. Spider komt in Nederland eerst op video uit en krijgt later deze zomer waarschijnlijk ook nog een bioscooproulement.
Dana Linssen
Te huur op video en dvd (Dutch FilmWorks)

Ralph Fiennes is een spin.


CQ
Roman Coppola
Dat de wegen der Nederlandse filmdistributeurs en festivaldirecteuren ondoorgrondelijk zijn is bekend, maar dat men Roman Coppola's uitmuntende debuut CQ (2001) aan ons land voorbij liet gaan is ronduit pijnlijk. Deze op alle onderdelen overtuigende ode aan het filmmaken tijdens de swinging sixties is het neusje van de zalm voor doorgewinterde cinefielen én een puntige bespiegeling over de zevende kunst in het algemeen. Met veel verwijzingen naar het werk van Godard, Fellini en vader Francis (die als coproducent optrad) vertelt Roman Coppola het vreemde avontuur van de Amerikaanse editor Paul (Jeremy Davies). Deze dagdromer werkt in 1969 in Parijs aan de pop-art sf-film Dragonfly, die onder een slecht gesternte geboren blijkt. De 'revolutionaire' regisseur (Gerard Dépardieu) wordt door de 'fascistische' producent (Giancarlo Giannini) ontslagen, de vervanger krijgt een ongeluk en uiteindelijk moet de onervaren Paul de touwtjes in handen nemen. Persoonlijke crises en ellende op de filmset lopen hand in hand, de grens tussen film en realiteit vervaagt, maar zijn oogverblindende hoofdrolspeelster (Angela Lindvall) bedient Paul van een essentiële dosis kosmische energie. Coppola c.s. hebben er voor het grotendeels in Luxemburg opgenomen CQ geen gras over laten groeien. Naast de uitblinkende Davies en Giannini geven ook Jason Schwartzman (
Rushmore), Billy Zane en Dean Stockwell stevig gas, en er is een fraaie gastrol van John Phillip Law, de reus uit Barbarella en Diabolik, de voorlopers van Dragonfly. Vooral uit Mario Bava's prachtige stripverfilming Diabolik wordt uitgebreid en letterlijk geciteerd, met dank aan Coppola-veteraan Dean Tavoularis, die de uitzinnige decors ontwierp. Ook aan de extra's op deze dvd heeft men bovengemiddelde aandacht besteed. Dat Roman Coppola zich tijdens zijn audiocommentaar concentreert op de complexiteit van de ouderwetse speciale effecten (geen spoortje CGI!) is geen bezwaar. Er zijn twee verschillende versies van film-in-film Dragonfly te zien en men biedt verder zes 'featurettes', tal van fotoreportages en een concert van soundtrackband Mellow aan. Maar de vier documentaires, waaronder die van zus Sofia (The virigin suicides) en moeder Eleanor Coppola stelen de show.
Mike Lebbing
Te koop op import-dvd (MGM)

Kosmische energie.


The weight of water
Kathryn Bigelow
Kathryn Bigelow staat sinds films als Blue steel (1990) en Point break (1991) bekend als de beste vrouwelijke actieregisseur van Hollywood, maar na het floppen van haar peperdure prestigeproject
Strange days (1995) moest ze haar heil in elk geval tijdelijk zoeken in het verfilmen van kleinschaliger materiaal. De Nederlandse release van het op Film by the sea met de prijs voor de beste literatuurverfilming bekroonde The weight of water (2000) werd echter zo lang uitgesteld dat de film nu op vrijwel hetzelfde moment op dvd verschijnt als haar recente duikbootthriller K-19: The widowmaker (2002), waarmee ze opnieuw liet zien in technisch opzicht met de besten mee te kunnen. Bigelows krachtige visuele stijl komt echter het beste tot zijn recht als ze met brede streken op een groot canvas mag schilderen. De subtiliteit die nodig is voor de verfilming van Anita Shreve's ingewikkelde en gedetailleerde roman 'The weight of water' leidde tot moeilijk te ontcijferen gepriegel: de plot van deze in twee alternerende tijdvakken spelende thriller is zo ondoorzichtig dat je de film eigenlijk alleen al daarom twee keer moet zien. Hoewel er door terugkerende thema's als jaloezie, incest en moord duidelijke parallellen te ontwaren vallen tussen de twee verhalen, komt de koppeling tussen heden en verleden veel willekeuriger over dan in het boek. Jammer, want met hulp van een uit Sean Penn, Catherine McCormack, Sarah Polley en Elizabeth Hurley bestaande cast weet Bigelow aanvankelijk een aangenaam broeierig sfeertje op te roepen, waarbij de invloed van Roman Polanski's meesterlijke debuutfilm Mes in het water zich doet gelden. In het laatste deel verliest de intrige het echter van de stormachtige actiescènes, die extra dissoneren omdat Bigelow de behoeftes van het verhaal vergeten lijkt en nog slechts haar eigen natuur als actieregisseur pur sang lijkt te willen volgen. Het gevolg is een ernstig geval van waterschade - en een curieuze mislukking.
Oene Kummer
Te huur en te koop op video en dvd (A-Film)


The sleeping dictionary
Guy Jenkin
In een woordenboek zul je het niet tegenkomen, maar op basis van deze film zou je een 'sleeping dictionary' kunnen omschrijven als een jong, aantrekkelijk meisje dat in vroegere tijden door de inheemse bevolking ter beschikking werd gesteld aan de Engelse overheersers om een nieuwe, onervaren administrateur zowel de taal van het land als van het bed te leren. Dat zal ongetwijfeld tot schrijnende gevallen hebben geleid, maar in het geval van dit in de jaren 1930 gesitueerde kostuumdrama is het slechts een slap excuus om twee jonge acteurs (Hugh Dancy en de uit James Camerons tv-serie 'Dark angel' bekende Jessica Alba) onder exotische omstandigheden op elkaar verliefd te laten worden. Hoewel het speelfilmdebuut van de Britse tv-regisseur Guy Jenkin met Amerikaans geld werd gefinancierd, werd de twaalf miljoen dollar kostende productie in de Verenigde Staten direct op video uitgebracht. Niet eens omdat de film zo tenenkrommend slecht is, maar meer omdat na testscreenings duidelijk werd dat er geen publiek voor te vinden zou zijn en distributeur Fine Line zichzelf zo de kosten van prints en advertenties kon besparen. De enige betrokkene voor wie dat misschien jammer was, is cinematograaf Martin Fuhrer, die het in de jungle van Maleisië gelegen Sarawak in fraaie plaatjes wist te vangen. De kwaliteiten van de in bijrollen opduikende karakteracteurs Bob Hoskins en Brenda Blethyn komen echter niet tot hun recht in deze clichématige film. Regisseur Jenkin heeft vaak meer oog voor de uiterlijke schoonheid van de met een soms lachwekkend raar accent pratende Alba dan voor de hypocrisie waarmee de Britten met hun koloniale 'bezittingen' plachten om te springen. Ronduit onbegrijpelijk is verder de casting van Dancy in de hoofdrol, want deze Britse acteur (die een bijrolletje speelde in Ridley Scotts
Black Hawk down) kampt met zo'n chronisch gebrek aan uitstraling dat hij continu lijkt weg te vallen tegen de imposante achtergrond van de Maleisische jungle.
Oene Kummer
Te huur op video (Paradiso)


Ash wednesday
Edward Burns
Hell's Kitchen, New York, 1980. Het echte Ierse gangsterdom begint af te brokkelen. Sean Sullivan (Elijah Wood) schiet op Aswoensdag drie mannen, die hij heeft horen overleggen hoe ze zijn broer koud gaan maken, in koelen bloede dood. Daarna verdwijnt hij spoorloos, alleen een van zijn armen wordt gevonden. Precies drie jaar later hoort broer Francis (Edward Burns) dat Sean in de buurt is gezien. Door de geruchten staan oude vetes meteen weer op scherp en laaien emoties tussen vergeten vijanden weer op, ondanks het feit dat Francis al lang zijn pistool aan de wilgen heeft gehangen. Met deze intrigerende premisse begint Ash wednesday (2002), de alweer vijfde film van regisseur Edward Burns, als acteur vooral bekend door zijn rol in
Saving private Ryan. De voor een groot deel op New-Yorkse locaties geschoten film is in meerdere opzichten een tamelijk duister werkje. Niet alleen de harde gangsterwereld met de emotioneel gesloten Amerikanen van Ierse afkomst zorgt voor een sinistere sfeer, ook in de kroegen, groezelige steegjes en aftandse appartementen sijpelt slechts een straaltje daglicht door. Toch weet Burns de kans om een echt beklemmend noodlotsdrama te creëren uiteindelijk niet te verzilveren. Dat ligt voornamelijk aan enkele ongeloofwaardige plotwendingen en Elijah Wood, die weliswaar hard werkt om zich aan het juk van The lord of the rings te ontworstelen, maar gewoonweg verkeerd gecast is. Burns licht op zijn audiocommentaar enthousiast toe welke toeren je moet uithalen om een pico bello uitziende film als Ash wednesday voor tweeëneenhalf miljoen dollar te kunnen maken.
Mike Lebbing
Te huur op video en dvd (Dutch FilmWorks)


En verder:

Songs from the second floor (De Filmfreak)
De winnaar van de juryprijs van Cannes 2000 krijgt op dvd de behandeling die een meesterwerk verdient. De extra's zijn overvloedig en zonder uitzondering interessant. Enkele kijkjes op de enorme sets roepen welhaast de magisch-realistische sfeer van de film zelf op, waarbij regisseur Roy Andersson voor een komische noot zorgt door als een vrolijke kwast rond te banjeren. Daarnaast een Franse documentaire over Anderssons wonderlijke carrière. Diens in het Engels opgenomen audiocommentaar blijkt eveneens informatief en prikkelend ("mijn film is een rollende sneeuwbal die steeds groter wordt"). Een bijgeleverd boekje met een essay rondt deze klasse-dvd af. (ML)
(Te koop op dvd)

Ja zuster nee zuster (Warner)
Van onmiskenbaar historisch belang op deze Ja zuster nee zuster-dvd zijn vijftien liedjesscènes uit de originele tv-serie. Sommige in wazig zwart-wit, andere beter bewaard gebleven, maar eindelijk weer te zien voor wie dat maar wil. De rest van de dvd is gewoner: wel een eerder bij de Avro uitgezonden 'Making of', een serie bloopers en een zeer magere fotogalerij, maar geen commentaarkanaal of diepgravend achtergrondverhaal. Vervelend: 20 minuten Rode Kruis-reclame, vanwege het ongeautoriseerde gebruik van het logo van de organisatie in de film. Wel leuk: de karaoke optie, waarmee de JZNZ meezingbioscoop-ervaring nu ook in de huiskamer tot leven kan komen. (OK)
(Te huur en te koop op dvd)

Bowling for Columbine (A-Film)
Tijdens het Britse interview op deze dubbel-dvd wordt Michael Moore geconfronteerd met het verwijt van zijn critici dat hij te veel op de voorgrond treedt in zijn films. Moore antwoordt door de retorische vraag te stellen waarom Woody Allen nooit hetzelfde verweten wordt. Daarmee slaat hij de spijker op zijn kop. Net als Allen is Moore een innemende persoonlijkheid en zijn Oscarwinnende documentaire ontleent zijn grootste kracht aan de oprechte bezorgdheid en verontwaardiging van de maker en diens vermogen deze met ironie en satire te uiten. Applaus voor de film is applaus voor Moore. De aantrekking van een dubbel-dvd van Bowling for Columbine bestaat dan ook grotendeels uit de verwachting Moore in talloze extra's toelichting te horen geven op zijn film en de thema's die hij aansnijdt. Dat gebeurt in een persconferentie en eerdergenoemd interview (met een gezamenlijke speelduur van een klein uur) maar enigszins verneukeratief is dat de 'filmmakers' die op het audiocommentaar beloofd worden, bestaan uit productie-assistenten en stagiaires. Echt interessant wil hun commentaar maar niet worden. Dan liever de korte gesproken toelichting van filmmaker Julien Vrebos, die als Moore's sterkste punt diens 'kinderlijke naïviteit' noemt. (Roel Haanen)
(Te koop op dvd)

Badlands (Warner)
De 'korte film' die de inlay van Terrence Malicks meesterwerk Badlands als extraatje belooft, is in werkelijkheid een 17 minuten durende, terugblikkende documentaire die met de grappige titel Absence of Malick al aangeeft dat de schuchtere filmmaker zelf niet in beeld verschijnt. Over de afwezige wordt met veel affectie gesproken door de geïnterviewden, waaronder hoofdrolspelers Martin Sheen en Sissy Spacek, die Badlands terloops ook nog tot hun allerbeste werk bestempelen, een stelling die weinig betoog behoeft. (RH)
(Te koop op dvd)

Il vangelo secondo Matteo (Homescreen)
Na Una giornata particolare, Kaos en Brutti, sporchi e cattivi vervolgt distributeur Homescreen hun reeks 'Italiaanse Meesterwerken' in 2003 met Pasolini's letterlijke verfilming van het Evangelie van Mattheus. Extra's zijn een KRO-interview met de regisseur uit 1965 plus geschreven toelichting op de film. In dezelfde reeks staan dit jaar nog dvd-releases op stapel van Bellissima, Boccaccio '70 en de Fellini-films La strada, Guilletta degli spiriti, 8 1/2 en I vitteloni. (RH)
(Te koop op dvd)

Naar boven