Maart 2004, nr 253
Docu-nieuws
Docuzondag
Het loopt storm op de Docuzondag, het nieuwe initiatief van De Balie, IDFA en het Stimuleringsfonds. Waar de eerste screening om 13.00 uur op de laatste zondag van het IDFA nog vrijwel geruisloos plaatsvond, bleek de kleine zaal van De Balie twee maanden later al te klein. Sinds half februari is Balie-programmeur Peter van Hoof daarom uitgeweken naar de grote zaal, waar meteen 76 doculiefhebbers aanschoven voor de vertoning van Sans soleil van Chris Marker (Frankrijk, 1982).
Doel van de Docuzondag-programmering is een discussie te starten over de canon van documentaires uit de afgelopen 25 jaar. Inleiders wordt niet alleen gevraagd iets over inhoud van de documentaires te zeggen, maar in te gaan op de vraag of het een belangrijke documentaire betreft en waarom. Van Hoof: "Er is geen publieke discussie over de film achteraf, maar we zijn wel van plan deskundigen te vragen hun ideeën voor een lijst moderne klassiekers op papier te zetten en te publiceren." Sinds half februari is de Docuzondag bovendien online op www.docuzondag.nl, waar bezoekers alsnog in een forum kunnen meediscussiëren. De zondagdocu's worden vertoond op origineel formaat, wat bij gelegenheid leidt tot intensief speurwerk of import van een kopie. Voor Sans soleil, die al jaren niet meer te zien is geweest in Nederland werd bij hoge uitzondering een archiefprint van het Filmmuseum beschikbaar gesteld. De beslissing over voortzetting van het Docuzondag-experiment (dat officieel tot 1 juli loopt) valt in april.
Testscreenings
Enthousiaste geluiden waren er te horen op een van de eerste testscreenings met een DLP-projector in het Ketelhuis half februari. De 120.000 euro kostende digitale projector zal naar verwachting vanaf september worden ingezet voor het dan te lanceren Digitaal Netwerk Nederland (DNN), de opvolger van het DocuZone-project, dat deel zal uitmaken van het eveneens in het najaar te starten European DocuZone (EDZ). De films zullen dan niet langer van een dvd worden 'gedraaid', maar via de satelliet rechtstreeks in de harde schijf van het apparaat worden geladen en gescreend, waardoor er meer pixels op het doek terecht komen.
De bij de screening aanwezige cameramensen waren onder de indruk van de kwaliteit van het digitaal gedraaide en geprojecteerde Smile and wave, maar hadden wel kritiek op de vertoningskwaliteit van het op 35mm gedraaide De passievrucht, die vergeleken werd met een 16mm-film. Niettemin werd ook die kwaliteit als goed genoeg bestempeld voor het bioscooppubliek.
Ondertussen is het overleg tussen de toekomstige DNN-partners over de wijze van programmeren in volle gang. Behalve een Europese programmacommissie, die stemt over een minimumprogramma van documentaires die door nationale vertegenwoordigers worden aangedragen, lijkt het erop dat lokale distributeurs de rest van de drie documentairescreenings per week zullen aanvullen. Mochten er dan nog gaten vallen, dan zal het Filmfonds die vullen. Kees Ryninks, de documentaireverantwoordelijke van het Filmfonds waar het DNN onderdak krijgt, bezweert niettemin dat de deelnemende theaters niet verplicht zullen zijn de aangeboden titels te accepteren. "Ze zijn vrij te vertonen wat ze willen, zolang het maar Nederlandse documentaires zijn." Het Filmfonds zal naar alle waarschijnlijkheid ook het internationale bureau van EDZ runnen, met Ryninks als de mogelijke eerste directeur.
Karin Wolfs
Johan Cruijff - En un momento dado
Vellenkip!
De voetbaldocumentaire over Cruijff toont hoe 'de verlosser van Barcelona' de voetbalclub én het Catalaanse volk succes en trots schonk.
Geheime afspraak met de bal.
Hendrik Johannes Cruijff landde in 1973 op het vliegveld van Barcelona, waarna de stad nooit meer dezelfde zou zijn. De kwakkelende plaatselijke voetbalclub C.F. Barcelona had zojuist een recordbedrag aan pesetas neergeteld en de Amsterdamse sterspeler van Ajax ingelijfd. Cruijff stelde de Catalanen allerminst teleur, zo blijkt uit deze documentaire van Ramón Gieling (De gevangenen van Buñuel). Via interviews met mensen uit alle geledingen van de maatschappij wordt duidelijk dat Cruijff er nog steeds een mythische figuur is. Volwassen mannen huilen tijdens het ophalen van geweldige herinneringen aan legendarische wedstrijden en acties van Cruijff, die de Catalanen met het succes van Barcelona hun eigenwaarde teruggaf en een kopstoot uitdeelde aan het centrale gezag van generaal Francesco Franco in Madrid. Misschien wel het meest exemplarisch voor de ongelooflijke adoratie is het verhaal van een vrouw, die vertelt dat ze al dertig jaar verliefd is op de Amsterdammer en dat alle mannen haar altijd hebben teleurgesteld. Maar op Cruijff afstappen? Nee, dat zou ze nooit in haar hoofd halen - dat is haar en zijn eer te na.
Geheime afspraak
Mike Lebbing
Te zien:Te zien: vanaf 19 februari in de Filmtheaters.
Regisseur Ramón Gieling heeft voor zijn documentaire een vloeiende visuele stijl gekozen en toont ook visie in de keuze van de interviewpartners. Zo is het fraai te zien hoe Emilio ('de Gier') Butragueño van aartsrivaal Real Madrid vertelt dat Cruijff altijd zijn idool was, en dat Madrid-supporters die dat niet snappen een groot gebrek aan intelligentie vertonen, waarmee ze hun eigen club tekortdoen. (En dat ondanks de legendarische 0-5 vernedering van Real Madrid door Cruijffs Barcelona in het Madrileense Bernabeu-stadion.)
De verhalen van mensen die zeggen door Cruijff te zijn verlicht, de voorbeelden van zijn curieuze taalgebruik en taalvernieuwing ('vellenkip!' in plaats van kippenvel) en de keur aan archiefbeelden zijn zonder uitzondering boeiend. Maar het wachten is op JC himself, die pas aan het einde van de film ten tonele verschijnt. 'De man die een geheime afspraak had met de bal' stelt niet teleur en geeft met zijn positivisme deze film een slotakoord dat wel wat weg heeft van een Feelgood movie. Daarmee spoelt hij de nare bijsmaak van Gielings wat kitscherige raamvertelling, over een jongetje dat voortdurend door Barcelona achter een bal aan rent, doeltreffend weg. Maar dat is logisch.
