April 2004, nr 254

Telefilms

Gechanteerde yup en radeloze tv-presentatrice

Telefilms worden geacht in te spelen op actuele thema's. Maar levert dat ook interessant drama op? Bij de thriller Zinloos niet, bij het drama Deining wel.

Zinloos
Het voor Nederlands televisiedrama verantwoordelijke CoBo-fonds geeft op zijn website een korte definitie van het fenomeen Telefilm: 'Telefilms zijn oorspronkelijke, Nederlandstalige films die inspelen op actuele maatschappelijke zaken.' De makers van de thriller Zinloos nemen die omschrijving erg serieus, en spelen zeer nadrukkelijk in op prangende kwesties. Zodoende wordt een gevalletje zinloos geweld op geforceerde wijze gekoppeld aan bouwfraude, terwijl en passant ook nog de onafhankelijkheid van dure adviesbureaus in de publieke sector in twijfel wordt getrokken.
Peter Blok stuit als overheidsadviseur op onrechtmatigheden bij een gemeente. Hij is een tevreden yup met geld, aanzien, een mooi huis en een spannende vriendin. Genoeg te verliezen dus, om een per ongeluk gepleegd misdrijf te willen toedekken. Daarop wordt hij het slachtoffer van een chantageaffaire waar Duitse krimispecialisten als Derrick en Der Alte zich graag in vast zouden bijten. Blok onderneemt een moedige poging om de morele worsteling van zijn in leugens verstrikt rakende personage zichtbaar te maken. Zijn inspanningen om de vertelling interessant te maken worden ergerlijk doorkruist door het scenario, dat het inspelen op actuele zaken belangrijker vindt dan het menselijk drama van een man in het nauw. Alsof ze een onderwerp moeten behandelen voor een actualiteitenrubriek belichten de makers zoveel mogelijk kanten van de aangesneden problematiek.
Dat gaat soms heel onbeholpen. Tijdens een stille tocht tegen zinloos geweld wordt een zogenaamd cynische politieman opgevoerd die het nut van de demonstratie in twijfel trekt door zich af te vragen wie er dan vóór zinloos geweld is. Dramatisch vervult het geen functie, maar het standpunt is behandeld. Op naar het volgende hoofdstukje in onze Telefilm-cursus 'Misstanden in de samenleving'.

Zinloos.

Deining
Als de VARA al zo didactisch uitpakt in een film als Zinloos, dan houd je helemaal je hart vast wanneer de educatieve omroep RVU zich op een onderwerp als dementie stort. De vrees is ongegrond, want Deining is een heel aardige film waarin niet het thema maar de personages het drama mogen maken. Jacqueline Blom speelt de rol van Cella, een druk-druk-drukke presentatrice bij de Amsterdamse lokale televisie. Als haar door Kitty Courbois vertolkte moeder met rasse schreden begint te dementeren, raakt Cella volledig de greep op haar toch al tamelijk chaotische leven kwijt, vooral als er ook nog twijfels rijzen over haar biologische afkomst. Ze stelt het geduld van haar kersverse jongere minnaar ernstig op de proef en maakt ruzie met haar puberende dochter en haar klaplopende zoon. De kans om 'landelijk te gaan' met haar spontane, op Catherine Keijl-leest geschoeide interviewprogramma Cella Vie vervliegt als ze vergeet voor de camera te verschijnen.
De op Telefilm geabonneerde Nicole van Kilsdonk laat zien wat de impact van dementie is op het leven van deze specifieke vrouw, die gelukkig niet model hoeft te staan voor alle anderen die voor zieke familieleden zorgen. De makers snappen dat je de kijker eerst moet interesseren voor mensen, om hun problemen zichtbaar te maken. Als Cella even de deur uit moet en niemand op haar moeder wil passen, bindt ze die arme Kitty vast aan haar stoel. Die oplossing is typerend voor Cella. De achterliggende radeloosheid zal voor veel meer mensen herkenbaar zijn.

Fritz de Jong