Verwacht - september 2004, nr 258
Das Wunder von Bern
Zit er in Nederland iemand te wachten op een film over hoe de Duitsers in 1954 het WK in Zwitserland wonnen? Waarschijnlijk niet. Door een hardnekkig persisterend voorvalletje in onze eigen voetbalgeschiedenis is de gemiddelde Nederlandse voetbalfan niet zo geïnteresseerd in hoe de Duitsers hun zelfvertrouwen terugvonden. Das Wunder von Bern, een uit 2003 daterende film van de Duitse regisseur Sönke Worhmann die onder meer ook Leon de Winters geruisloos geflopte 'De hemel van Hollywood' (The Hollywood sign) verfilmde, begint bij zijn Nederlandse première dus al met een 1-0 achterstand. In eigen land was dat anders, daar was de film een enorm succes. En niet alleen om z'n vakkundig getroffen voetbalchauvinistische snaar. Van 'Kees de jongen'-achtige allure (het boek, niet de film) zijn de scènes waarin de kleine Matthias als tassendrager van de plaatselijke voetbalheld Helmut Rahn optreedt. Aangrijpend zijn ook sommige scènes met zijn vader, die terugkeert na elf jaar in Russische krijgsgevangenschap te hebben doorgebracht. Bij zijn aankomst ziet hij bijvoorbeeld zijn dochter voor zijn echtgenote aan. Au, au, au. Al is het dan weer ronduit naïef om te veronderstellen dat je ermee wegkomt de hele Tweede Wereldoorlog onbenoemd te laten. Die vader zat daar niet alleen om de diefstal van een paar gram bruine suiker. Dat moet de film inzichtelijk maken, zelfs als het zijn insteek is om aan te tonen dat na-oorlogs Duitsland liever deed alsof dat wel zo was. Voetbal en oorlog, regisseur Wortmann geeft menig voorzet, maar schroomt ze af te maken. Naarmate zijn film verder van het voetbal en de oorlog afdwaalt, levert hij de beste observaties op. Van de pijn van de moeder die haar echtgenoot zijn dochter ziet omhelzen op het perron. Van het onbegrip van de vrouw van de sportverslaggever, die bij gebrek aan huwelijksreis met hem mee naar Zwitserland gaat. En passant leer je dan nog wel wat over voetbal. Over afschroefbare noppen bijvoorbeeld. En dat de bal rond is. Ook Zwitserse hotelschoonmaaksters kunnen verrassen met Cruijff-dialogen.
Dana Linssen
(Distributie: 1 More Film. Te zien vanaf 9 september)
Das Wunder von Bern.
Twisted.
The general.
White chicks.
The punisher.
Fritz de Jong