December 2004, nr 261
Joshua Marston
Zand in de machine
Joshua Marston schreef en regisseerde Maria full of grace. Zijn film over een Colombiaanse bolletjesslikster is intiem maar keihard. Niet door schokkende effecten maar doordat Marston in documentairestijl dicht bij de werkelijkheid blijft. Een interview met Joshua Marston en hoofdrolspeelster Catalina Sandino Moreno, in Londen.
Catalina Sandino Moreno en Joshua Marston.
De hoofdpersoon heet Maria, ze snijdt doornen weg voor haar werk, er is een ongeboren kind en ze offert haar lichaam. Waarom die religieuze symboliek?
Die symboliek is voor het grootste deel toeval. Die was niet zo bedoeld. En het zit de film niet in de weg.
Maria full of grace is een intieme film. Je kon over bolletjesslikkers een veel rauwere werkelijkheid laten zien. Waarom deed je dat niet?
Je bedoelt dat Maria niet arm en hopeloos genoeg is?
Nee, ik bedoel dat je dit verhaal veel gewelddadiger kunt verfilmen.
Inderdaad. De eerste reden dat ik dat niet deed is dat ik in de voorbereidende gesprekken niets over het geweld te horen kreeg. Terwijl de drugshandel verschrikkelijk gewelddadig is. De tweede reden is dat ik dat fysieke geweld al te veel in films heb gezien. Ik wilde niet herhalen wat anderen voor mij al deden. En vooral, ik wilde van het verhaal geen cliché maken. Ik ontdekte tijdens de voorbereiding een veel interessantere vorm van geweld, psychologisch geweld. Manipulatie. Dat had ik nog niet in films gezien. Als er iets mis gaat met 'drug mules' [muilezels] dan vinden mensen dat geen probleem. Vooral in Colombia. "Eigen schuld", vinden veel mensen. "Hadden ze maar niet zo stom moeten zijn." Maar zo simpel ligt het natuurlijk niet. Als je begrijpt hoe de onderwereld deze mensen manipuleert, krijg je vanzelf sympathie voor de smokkelaars. Zoals wanneer Maria in de film het geld eigenlijk niet wil aannemen en hij dan zegt: "Voel je niet verplicht, ik geef je dit geld omdat je dan tot rust komt." Het lijkt vrijblijvend maar het is natuurlijk een verplichting.
Je was ooit een journalist...
Ik zou mezelf geen journalist noemen. Ik liep tijdens de eerste Golfoorlog drie maanden stage bij ABC News in Parijs.
...en journalistiek is een ander medium om het verhaal over de drugskoeriers te vertellen. Waarom koos je voor een fictief verhaal?
Juist over dit specifieke onderwerp is ooit een documentaire gemaakt maar die bleek nep. De makers hadden een acteur betaald om voor bolletjesslikker te spelen. Ook zij begrepen dat je het verhaal het beste kunt overbrengen door een persoon te volgen. Maar je vindt natuurlijk nooit een echte drugskoerier die meewerkt. Dus ik besefte dat fictie de enige manier is om dit verhaal goed te vertellen.
Zijn drugskoeriers offerlammeren die voor afleiding zorgen terwijl grote hoeveelheden via de havens naar binnen komen?
Nee, niet in die zin want de handel is best afhankelijk van de koeriers. Maar je kunt wel zeggen dat de koeriers soms worden geofferd. Kijk, meestal zetten de producenten meerdere koeriers op een vlucht. Ofwel ze accepteren dat er eentje wordt gepakt of ze laten expres een naam lekken om afleiding te creëren.
Hoeveel Maria's komen er uit Colombia?
Moeilijk te zeggen. Er wordt er elke dag maar ééntje in de VS gepakt. Neem aan dat een op twintig wordt gepakt en je praat over zeven- à achtduizend smokkelaars per jaar.
Catalina Sandino Moreno, wat trok jou aan in de rol van Maria?
Ik was erg trots dat een Amerikaan een subtiele film over Colombia wilde maken. Meestal laten Amerikaanse regisseurs ons zien als tuig en moordenaars. Joshua wilde een verhaal over een meisje. Hij begreep hoe het voor de Colombianen zelf is.
De film lijkt soms op een documentaire. Waarom?
Ik had over drugskoeriers gehoord maar voor mij en veel anderen was het een 'urban legend', een mythe. Toen ik eindelijk iemand tegenover me had die haar verhaal vertelde, was ik heel erg onder de indruk. Ik besefte dat dit écht gebeurt, dat dit realiteit is. Dat gevoel wilde ik ook overbrengen op het publiek. Daarom koos ik voor een stijl die alle kunstmatigheid weghaalt. Waardoor je vergeet dat je naar een film kijkt.
Nog ideeën over de War on drugs?
Dat het 'fucked up' en verkeerd is en dat het niet werkt. Men ziet drugs als een strafrechtkwestie terwijl het een gezondheidskwestie is. Tachtig tot negentig procent van het geld dat de VS naar Colombia stuurt, wordt gebruikt voor de aanschaf van helikopters, het platbranden van plantages en het huren van militaire adviseurs. Dat is precies een van de problemen waar ik met mijn film op wil wijzen. Om die drugsoorlog te verkopen wordt er een propagandaslag gevoerd waarin de drugskoeriers als criminelen worden afgeschilderd en waarin het gerechtvaardigd wordt dat we die mensen in de bak gooien. Verhalen over drugssmokkel worden altijd top-down verteld, door een inspecteur of een grote drugshandelaar. Ik wilde het verhaal bottom-up laten zien. Met een normaal persoon. En hopelijk kijkt het publiek na het zien van de film anders naar bolletjesslikkers. Ik wilde weer mensen maken van die smokkelaars. Een korrel zand gooien in die oorlogsmachinerie die ons geld uitgeeft.
Ronald Rovers
