Mei 2005, nr 266

What the #$*! do we know?!

Quantumkitsch

De quantummechanica met zijn theorieën over mogelijke parallelle werelden blijft filmmakers fascineren. Met het docudrama What the #$*! do we know?! als definitief dieptepunt: Wim Kayzer voor de zap-generatie.

De wetenschappers die geïnterviewd worden in het docudrama What the #$*! do we know?! krijgen pas tijdens de aftiteling een naam en functieomschrijving. Dat heeft een goede reden. De meeste van hen zijn namelijk helemaal geen wetenschapper, of juist professor in de blablakunde aan de universiteit van wierook tot geloven. Maar er bestaat een klein kansje dat er toeschouwers zijn die zich tijdens het kijken naar What the #$*! direct het nirvana in hebben voelen katapulteren. En laten we hen het plezier niet ontnemen dat zij zo juist een heel arsenaal aan Tibetaanse tempelbellen hebben horen luiden, zonder dat ook maar iemand weet waar enige klepel hangt.

Holodeck
Het is ook allemaal reuze fascinerend natuurlijk, de hele moderne natuurwetenschap met vragen over het mogelijke bestaan van meerdere werkelijkheden, parallel aan de onze misschien wel, status van die werkelijkheden, hoe we ze waarnemen en of ze buiten onze waarneming wel bestaan. Recentelijk waren speculaties daarover aanleiding tot films als The matrix-trilogie of de animatie Waking life van Richard Linklater.
Het als filmmaker debuterende driemanschap William Arntz, Betsy Chasse en Mark Vicente Matthew Hoffmann staat meer in de traditie van het in de jaren tachtig populaire new age-denken, dat wetenschap en religie probeert te verzoenen. Dat in antwoorden in plaats van vragen geïnteresseerd is, of in jubelende dogma's van het soort: 'Er zijn geen geruststellende antwoorden.' Het resultaat is een soort Wim Kayzer voor de zap-generatie: animaties in Farelly-stijl, gespeelde scènes uit het leven van de doofstomme fotografe Amanda die hoofdpijn krijgt van alle levensvragen die haar kwellen, traditionele 'talking heads' die met de blijheid van een waspoederreclame beweren dat we allemaal op een gigantisch holodeck leven. Er wordt gebasketbald met atomen (letterlijk), en er worden zomaar poëtisch mooie gedachten verkracht. Zoals de theorie dat de indianen de schepen van Columbus niet zagen aankomen, omdat hun brein die informatie niet kon plaatsen en dat ook wij veel meer zien dan onze hersenen in staat zijn te verwerken. Ja, er ís meer tussen hemel en aarde, Horatio. Waar haalt u de mosterd? Het ergste is eigenlijk dat de potentieel geïnteresseerde toeschouwer op lagere-schoolniveau wordt aangesproken, met de 'volwassen' suggestie dat het leven één grote lsd-trip is, die je ook nuchter kunt ervaren, als je maar wílt. De tergend knullige uitvoering doet de rest: What the #$*! do we care?! Ik lees wel een boek.

Dana Linssen

What the #$*! do we know?!
Verenigde Staten, 2004
Productie: William Arntz, Betsy Chasse
Regie: William Arntz, Betsy Chasse, Mark Vicente
Scenario: William Arntz, Betsy Chasse, Matthew Hoffmann
Camera: David Bridges, Mark Vicente
Montage: Jonathan P. Shaw
Art direction: Nava
Met: Marlee Matlin, Elaine Hendrix, Barry Newman
Kleur en zwart-wit, 108 minuten
Distributie: Cinemien
Te zien: vanaf 19 mei

En verder...

Jamila
Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren. Islamitische wetten in dit geval en meisjesknieën vanonder een voetbalbroek. De voetbalgekke tiener Jamila weet er over mee te praten. Haar vader, die haar trouw op de brommer naar voetbaltraining brengt, vindt veel goed, maar die blote wedstrijdknieën blijven hem een doorn in het oog. Jamila gebruikt een aparte kleedkamer, draagt haar hoofddoek trouw, maar houdt op dit punt voet bij stuk. Regisseur Ingeborg Jansen maakte een sfeervol kort portret van een dappere jongedame die haar mannetje staat, zeker tussen de jongens bij een potje straatvoetbal. Die sfeer wordt alleen doorbroken door enkele overduidelijk geënsceneerde scènes. Te zien als voorfilm bij Marokko swingt, vanaf 12 mei.
Karin Wolfs

Marokko swingt
'Wie spreekt er hier Berbers?' Najat Aâtabou, een beroemde vertolkster van het Marokkaanse levenslied is in Amsterdam voor een masterclass aan vier jonge Nederlandse zangeressen van Marokkaanse ouders. Niet alleen de taal, maar ook de Marokkaanse zes-achtste maat blijkt aanvankelijk soms een brug te ver voor de westerse meiden. Aâtabou adviseert: 'Voeg wat 'habibi' toe aan jullie liedjes.' Die liedjes vertellen in verdekte termen over wat de vrijgevochten Aâtabou doorstond in eigen land en wat de meisjes op hun beurt bevochten in Nederland, want: 'Meisjes horen niet in een rockband te spelen.' Beelden van de masterclass worden aangevuld met achtergrondinformatie uit Marokko en Nederland. De meisjes zijn echter zo schattig en voorbeeldig dat ze amper echt lijken: het emancipatoire gevecht waar de film over wil gaan ligt al achter ze: ze vertellen erover, maar we zien het niet terug op het scherm. De politiek wel erg correcte film ontbeert daarom spanning. Wat er onder het oppervlak broeit, krijgt de maakster maar ten dele boven water. Het vervelendste verwijt - dat ze geen ritmegevoel zouden hebben - leggen de meiden wel voor aan regisseur Barbara den Uyl, maar in de zangles wordt zelfs dat niet aangekaart: alles ademt ook daar pais en vree. Te zien vanaf 12 mei.
KW

Onze kust
De zee, daar kun je altijd naar kijken. In het echt en op film. Je zou denken dat je aan zeebeelden weinig verknallen kunt, want zelfs een soft focus zonsondergang met silhouetten in tegenlicht roept stiekem nog tevreden emoties op. De zee werd in al zijn hoedanigheden dan ook adembenemend gefilmd door Piotr Kukla voor Ireen van Ditshuyzen die er met Onze kust een documentaire omheen samenstelde die poëtisch (wat kan dat een rotwoord zijn) wil zijn, maar op de meest uitleggerige (lees: geschikt voor de onrustige televisiekijker) manier gaat over het beroerde kustbeheer wat Nederland er op na houdt. Dus weer: vergaderende mannen in pakken en boze buurtbewoners in overall. En het is zo'n mooi symbool: die kustlijn, de ultieme grens van wat Nederland kan, wil en vermag. Mogen de volgende keer de beelden voor zichzelf spreken? Mag het de volgende keer een film zijn? Te zien vanaf 28 april.
DL

Invisible
Hoe het ook kan bewijst Andreas Voigt met Invisible - Illegal in Europe. Vijf portretten van illegaal in Europa verblijvende mensen van vijf verschillende werelddelen. Geen bijster origineel onderwerp, en ook de aanpak is bekend. Voigt volgde zijn hoofdpersonen gedurende langere tijd, zodat de eigenlijke film in de montage uit een enorme beeldenrijkdom tot stand kon komen. Te zien vanaf 4 mei.
DL