Thuiskijken - juni 2005, nr 267

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht. En films opnieuw uitgebracht op dvd.


Bad day at Black Rock
John Sturges

Het gebeurt te weinig in de wereld van dvd: een filmwetenschapper die de betekenis van een film naspeurt op een commentaartrack. Helemaal hemels is het als dat intelligent gebeurt, zoals op de schitterende dvd-editie van de John Sturges-klassieker Bad day at Black Rock (1955). Een filmkenner die de esthetische en ideologische betekenis van een cinematografisch werk op een commentaartrack analyseert komt vaak dichter bij de waarheid dan een regisseur die anekdotisch vertelt over hoe het is gegaan tijdens het draaien van zijn film. In het geval van Bad day at Black Rock, een van Sturges' beste films, zijn de observaties van de filmhistoricus Dana Polan zo goed, dat je onwillekeurig met hem 'in gesprek' gaat tijdens het kijken. Polan wijst erop dat films over kleine stadjes met grote geheimen een subgenre waren in de Amerikaanse cinema van de jaren vijftig. Inderdaad, zou je hieraan willen toevoegen, deze vorm groeit nog steeds, van David Lynch' Twin Peaks tot de mooie dramaserie 'Desperate housewives'. Vaak gaat het om allegorische verhalen waarin verschillende krachten in een maatschappij tot botsing komen. Bij Sturges overheerst het masculiene, zelfs in de vormgeving. Hij was een meester in het gebruik van breedbeeld, bijvoorbeeld Super-Cinerama en Super Panavision 70 voor Ice station Zebra (1968), Panavision voor The great escape (1963) en CinemaScope voor Bad day at Black Rock. In het geval van Bad day hebben de weidse beelden van de bergen in de achtergrond een ironisch karakter. Het verhaal draait juist om bekrompenheid en een crisis van mannelijkheid. In veel scènes zijn de mannen in het stadje bewegingloos. Zittend of staand staren zij voor zich uit, afwachtend, vol angst, vooral wanneer de vreemdeling met de geamputeerde arm arriveert, gespeeld door Spencer Tracy. Zijn tegenspelers zijn Robert Ryan, Ernest Borgnine en Barry Sullivan - allemaal mannen van actie, iconen van de westernfilm. En uiteindelijk is het menens. Een begrafenisondernemer zegt tegen Tracy: 'They're gonna kill you with no hard feelings.' Het uitstekende commentaar, het prachtige, gerestaureerde widescreen en het opgepoetste stereogeluid maken deze disc tot een happening.
Gawie Keyser
Te koop op dvd (Warner, VS-import)


The Duel Project
Yukihiko Tstusumi, Ryuhei Kitamura
Het was een experiment. Of nog speelser: een weddenschap. Twee Japanse regisseurs, Yukihiko Tstusumi en Ryuhei Kitamura, namen hetzelfde uitgangspunt - twee personages in een ruimte en een duel tot de dood, alles in één nacht - om uit te vinden wie de beste film zou maken. Kitamura koos in Aragami voor het voor de hand liggende. Denk aan Japan en een duel en er staan twee samoerai in de kamer. De regisseur deed het duidelijk niet om het genre te parodiëren want daarvoor neemt de film zichzelf te serieus. Een gewonde samoerai die bij een tempel aankomt, wordt opgevangen door de gastheer en zijn lieftallige assistente. Na twee dagen komt hij bij en slaat aan het drinken met zijn verzorger. Na een minuut of tien vertelt de verzorger dat hij eigenlijk een halfgod is - later blijkt hij ook de grootste samoerai die ooit in Japan rondwandelde - en op zoek is naar een waardige tegenstander die hem uit zijn lijden kan verlossen: hij is onsterfelijk en dat verveelt op den duur. Tstusumi zocht zijn duel in het hedendaagse Japan. In 2LDK - standaardterm voor een Japans tweeslaapkamerappartement met woonkamer, eetkamer en keuken - bevechten twee actrices elkaar tot de dood. Dat moet ook wel want maar een van beiden krijgt een hoofdrol in een gangsterfilm waarvoor ze beiden auditie hebben gedaan. Een complete set tuingereedschap trekt over het scherm voorbij, kokend water uit de keuken blijkt niet alleen bedoeld voor noedelsoep en in de badkamer biedt het stopcontact genoeg vertier om de nacht door te komen. Niet zozeer de vergelijking tussen de twee films is interessant maar het gegeven van escalatie in een beperkte ruimte in de tijdspanne van één nacht. 2LDK is met deze beperkingen de geslaagdere film, want het dreunende ritme laat de aandacht geen seconde los. De actrices zijn intrigerender dan de samoerai, die bekend staan als notoire binnenvetters.
Ronald Rovers
Te koop op dvd (Filmfreak)


Bubba Ho-Tep
Don Coscarelli
Er zijn van die films waarvan je denkt: hoe verzinnen ze het? Neem nu Bubba Ho-Tep. De plaats van handeling is een Texaans bejaardentehuis met twee bijzondere bewoners. De een is Elvis Presley. In de jaren zeventig liet hij zich vervangen door een dubbelganger om zo een rustig leven in de marge te kunnen leiden, maar het contract ging verloren, hij kreeg een ongeluk, zijn vervanger ging de pijp uit, en sindsdien ligt The King met een gezwel op zijn penis te verpieteren in bed. De andere bewoner is J.F. Kennedy. Hij overleefde de aanslag in Dallas, maar politieke tegenstanders zagen hun kans schoon om hem in een neger te veranderen. De twee bejaarden moeten het vervolgens opnemen tegen een duivelse mummie die in hun bejaardentehuis rondspookt en de zielen van de bewoners via hun anus opsnuift. Bent u daar nog? Deze idioterie, naar een roman van Joe R. Lansdale (van wie David Lynch en Ridley Scott tevergeefs ander werk trachtten te verfilmen), pakt in de handen van Don Coscarelli (Phantasm) verrassend sterk uit. Mede dankzij de hoofdrollen van Bruce Campbell (als Elvis) en de eminente Ossie Davis (Kennedy) ontrolt zich een weemoedig verhaal verteld over twee mannen die vol wroeging terugkijken op een leven vol gemiste kansen en onrecht, en tenslotte besluiten nog één keer vol gas te geven. Dat gaat gepaard met de nodige gortdroge humor, waarbij vooral Campbell werkelijk geniaal op dreef is. Of hij nu mijmert over de goede oude tijd, goedkeurend zijn eerste erectie in 20 jaar aanschouwt, of een werkelijk hemeltergende wandeling met zijn looprek maakt, hij heeft niet alleen de lachers op zijn hand, maar weet tevens het hart van de kijker te raken. En dat is gezien de banale materie geen sinecure. De dubbel-dvd zit volgeplamuurd met prima extra's, waarbij Campbell (beter bekend als Ash uit de Evil dead-films) wederom een sterrol vervult. Verder een aantal docu's, aandacht voor Brian Tylers aangename Americana-soundtrack en veel audiocommentaar. Een prima presentatie van een cultfilm in spe. Want het staat als een paal boven water dat Bubba Ho-Tep binnen luttele jaren die status bezit.
Mike Lebbing
Te koop dvd (Anchor Bay, VS-import)


I love Huckabees
David O. Russell

Is de mens van nature eenzaam, of zijn wij allemaal met elkaar verbonden? Over deze levensvraag gaat de existentialistische klucht I love Huckabees. Vijf jaar na de verpletterende oorlogskomedie
Three kings komt David O. Russell opnieuw met een volstrekt originele film: een anarchistische en intellectuele screwballkomedie om je vingers bij af te likken. De dichtende milieuactivist Albert Markovski (Jason Schwartzman) strijdt voor 'open space' tegen de megawinkel Huckabees, vertegenwoordigd door de aalgladde pr-man Brad (Jude Law heerlijk in overdrive). Maar Albert wordt geplaagd door de vraag of Het Toeval bestaat, en zo belandt hij bij de 'existentialistische detectives' Vivian en Bernard (hilarische rollen van Lily Tomlin en Dustin Hoffman, met pluizig Beatles-kapsel). Deze rasoptimisten geloven dat alles in het universum met elkaar verbonden is (zowel atomair als filosofisch). Collega levensvragensteller Tommy (een hartveroverende Mark Wahlberg als een gekrenkte brandweerman) stelt de werkwijze van de positivo-detectives niet langer op prijs en stapt over naar de dark side van de levensfilosofie: de cynische Française Caterin (Isabella Hupert). Zij is van mening dat het leven wreed, zinloos en eenzaam is. De film is nog idioter dan deze samenvatting doet vermoeden - maar ook logischer. Want schrijver-regisseur Russell weet precies wat hij wil, en wordt geholpen door een voortreffelijke cast waar het speelplezier met bakken tegelijk vanaf spat. I love Huckabees is een verrukkelijke chaos van schelden, huilen, filosoferen, psychologiseren, heen en weer rennen en deuren smijten. Een screwball-komedie die niet over de strijd der seksen gaat maar over de botsing van levensfilosofieën; een intellectueel Theater van de Lach: geestig, geestverruimend en geestesprikkelend. Wat Russell niet lukt is het vinden van de emotionele snaar die Charlie Kaufman (Adaptation.) in zijn vergelijkbare geniale gekte altijd wel weet te beroeren. Maar het meesterlijke van Huckabees is dat Russell zowel de draak steekt met de obsessies van zijn karakters als ze volstrekt serieus neemt, in hun verwoede pogingen enige zin in de absurditeit van het leven te vinden. En dat klinkt als een lang niet onbruikbare levensfilosofie.
Rik Herder
Te koop op dvd (Twentieth Century Fox, VS-import)


Ook op dvd:

De ijzeren reus
Met The iron giant (1999) maakte Brad Bird (The incredibles) een van de beste 'platte' tekenfilms van de jaren negentig. In het naar klassieke fifties-sf knipogende avontuur sluit een jongen tijdens de Koude Oorlog vriendschap met een enorme robot, die niet wil worden ingezet als wapentuig. Helaas bleef een sequel uit, en dat terwijl auteur Ted Hughes - die in het dichteressenportret Sylvia nog werd neergezet als de ultieme kwaaie pier - met The iron woman al een vervolg geschreven had. De liefhebber moet het derhalve doen met deze dvd-uitgave, voorzien van aardige (zij het niet spectaculaire) extra's. Het was wel aardig geweest om stemmetjesmakers Jennifer Aniston (als moeder) en Vin Diesel (de reus) iets te horen vertellen over hun optreden als destijds nog relatief onbekende acteurs.
Te koop op dvd (Warner)

Criminal
In Paul T. Andersons debuut Hard eight leerde loser John C. Reilly het oplichtersvak van Philip Baker Hall. In Criminal is het Reilly's beurt om zich als misdaadmentor te ontfermen over een jonge hond, de van Y tu mamá también bekende Diego Luna. De oplichtersfilm van Gregory Jacobs baseert zich op het Argentijnse Nine queens, die op zijn beurt de mosterd haalde bij de cynische misdaadplots van David Mamet. Samen met Maggie Gyllenhaal en Peter Mullan raken de boefjes betrokken bij een ingewikkelde zwendel rond een kostbaar antiek geldbiljet. Met zo'n cast kan een film niet mislukken, maar echt sprankelen doet de invuloefening rond het thema 'de bedrieger bedrogen' ook niet. Debuterend regisseur Gregory Jacobs stond Steven Soderbergh bij als regieassistent sinds King of the hill (1993). Ditmaal stelt Soderbergh zich dienend op: onder het pseudoniem Sam Lowry schreef hij mee aan het script, terwijl hij zich samen met vriend George Clooney opwierp als coproducent. De dvd bevat geen extra's.
Te koop op dvd (Warner)

Angel season 5
Met het eindigen van de tv-serie 'Angel' kwam in mei 2004 een (voorlopig?) einde aan Joss Whedons sf-universum rond Buffy the vampire slayer. Het voor zeventig procent zeer bevredigende slotseizoen vindt zonder meer de weg naar de trouwe fanschare van de bezielde vampier Angel. De Amerikaanse importbox heeft fraaier uitgevoerd artwork dan de wat saaie Europese. De VS-collectie bevat een curieuze juridische verklaring vooraf: studio Fox distantieert zich bij voorbaat inhoudelijk van de uitlatingen op de (zoals gebruikelijk bij de serie amusante) commentaarsporen. Dat maakt nieuwsgierig, maar er blijkt weinig aan de hand. Geestelijk vader Whedon en ster David Boreaz bewijzen geen lippendienst aan de antichrist, de president wordt niet door het slijk gehaald en ze gebruiken geen schuttingtaal. Maar dat dus allemaal wel op eigen risico.
Te koop op dvd (Fox, VS-import)
Fritz de Jong

Naar boven