Thuiskijken - september 2005, nr 269

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht. En films opnieuw uitgebracht op dvd.


La femme de Gilles
Frédéric Fonteyne

La femme de Gilles is de Belgische filmvariant op 'De gelukkige huisvrouw', gezet tegen de achtergrond van een mijnwerkersstadje in de jaren '30. Gilles' vrouw Elisa is tevreden met haar routineuze leventje als moeder van een tweeling zolang haar man, mijnwerker Gilles, van haar houdt. Daar komt verandering in als Elisa zwanger raakt en Gilles een oogje laat vallen op Elisa's verleidelijke jongere zus Victorine. Wat volgt zijn avondlijke wandelingen, leugens en kadootjes waar Gilles zijn schuldgevoel mee afkoopt. Elisa, alleen in haar keuken, voelt zich opeens eenzaam en geïsoleerd. Dat gevoel wordt mooi in beeld gebracht door het filmische oog voor alledaagse voorwerpen als de wasmand of het koffiekopje waarmee Elisa haar leven deelt. Maar die dramatische spanning spat als een zeepbel uiteen als Gilles op een avond in de keuken 'breekt' en niet alleen vertelt over zijn verliefdheid, maar meteen ook buitensporig uit elkaar knalt van jaloezie. Elisa hoort het aan en troost hem. 'Je bent een rare vrouw', zegt hij, en we kunnen hem geen ongelijk geven. Zij kan niet anders zeggen dan: 'Ik wacht tot het overgaat'. Maar als het een jaar later weer lente is, en de routine hersteld, is er in Elisa toch iets geknapt. Hoe tragisch haar situatie ook mag zijn, door haar lijdzaamheid blijft die even moeilijk invoelbaar als het zelfgekozen lot van Isabelle Archer (Nicole Kidman) in
The portrait of a lady.
Regisseur Frédéric Fonteyne, die vijf jaar geleden verantwoordelijk was voor Une liaison pornographique, lijkt voor La femme de Gilles - gebaseerd op de gelijknamige roman van Madeleine Bourdouxhe - goed gekeken te hebben naar de verzadigde kleuren en romantische decors van Le fabuleux destin d'Amélie Poulain. Het landschap is groen, de stad grijs, bloemen knaloranje en de winter koudblauw. In dat winterse decor scharrelt Elisa met haar boreling rond als een moderne Maria-met-kind. Wie van minder lijdzame vrouwen houdt, kan misschien toch beter dat andere boek van het schap trekken.
Karin Wolfs
Te koop op dvd (A-film)


Le soleil assassiné
Abdelkrim Bahloul
Poëzie mag actie niet tegenhouden, schreeuwt Jean Sénac (Charles Berling) in Le soleil assassiné. Deze coproductie van Luc en Jean-Pierre Dardenne (L'enfant,
Rosetta) speelt in 1972, tien jaar na de Algerijnse onafhankelijkheid. In plaats van die vrijheid met open armen aan te pakken, kwam begin jaren zeventig in Algerije een religieus nationalisme op dat alle ramen en deuren naar de buitenwereld dichtsmeet: alle westerse elementen moesten verdwijnen. Waaronder de dichter Jean Sénac, een Algerijn met Franse voorouders.
Symbolen voor vrijheid en onderdrukking zijn er in de film in overvloed maar de politieke toon is nergens storend omdat regisseur Abdelkrim Bahloul een rustig tempo aanhoudt en zijn boodschap laat samengaan met twee andere lijnen: de liefde en de schoonheid van het Algerijnse landschap. Hamid (Mehdi Dehbi), een van zijn beste leerlingen, is verliefd maar hij durft het meisje niet eens aan te kijken. 'Eerst openlijk de liefde verklaren, dan kun je bij me terugkomen', beveelt Sénac hem. Hoe kun je poëzie schrijven over liefde als je te bang ben om die recht in het gezicht te kijken, vraagt de dichter. Zo belijdt Sénac ook zijn homoseksualiteit en zijn politiek: openlijk, het regime recht in het gezicht kijkend. En dat blijft niet zonder gevolgen: Op 30 augustus 1973 wordt de dichter dood gevonden in zijn appartement in Algiers. Vermoord.
Zoals Le Soir het verwoordde: Bahloul 'vertaalt zowel de macht als de onmacht van de kunst'. De macht om mensen bij elkaar te brengen, om geestverwanten te vinden, om te laten geloven in een toekomst, en de onmacht om kogels tegen te houden.
Ronald Rovers
Te koop op dvd (Total Film)


City of ghosts
Matt Dillon

Na een start als tieneridool kreeg - en greep - mooie jongen Matt Dillon in 1983 van Francis Ford Coppola een dubbele kans om zijn acteertalent te bewijzen, in de S.E. Hinton-verfilmingen The outsiders en Rumble fish. Als je afgaat op zijn regiedebuut City of ghosts (2002) heeft Dillon het altijd betreurd dat hij in 1979 nog te jong was om mee te spelen in
Apocalypse now. Samen met David Lynch-scenarist Barry Gifford (Wild at heart, Lost highway) schreef Matt Dillon een scenario dat nadrukkelijk in de voetsporen treedt van Coppola's excursie naar Joseph Conrads Heart of darkness. Ditmaal is het geen soldaat die hopeloos verdwaalt in een Aziatische jungle, maar een door Dillon vertolkte verzekeringsagent. Als de malafide polissen van zijn bedrijf ontmaskerd worden gaat hij in Cambodja op zoek naar zijn gestoorde baas Marvin, die door James Caan zo ontzettend bigger than life wordt neergezet dat hij ook best Kurtz had kunnen heten. Zoals vaak het geval is bij acteurs die achter de camera plaats nemen, verzamelde Dillon een mooie collectie acteurs om zich heen. Naast Caan zien we Stellan Skarsgård als diens rattige misdaadpartner, Gérard Depardieu als de heerlijk morsige uitbater van een café in Phnom Penh, en Natasha McElhone als Dillons onvermijdelijke love interest. Dillons zoektocht naar vaderfiguur Caan, die betrokken is bij uiterst schimmige misdaadpraktijken, is onderhoudend uitgewerkt, ook al verdraagt de plot geen al te nauwgezette inspectie. City of ghosts moet het vooral hebben van de tussen droom en tropenkolder manoeuvrerende opnamen van Cambodja. Dillon heeft duidelijk veel vertrouwen gehad in zijn director of photography Jim Denault, die zijn sporen als cameraman verdiende met Boys don't cry, Maria full of grace en de oogverblindende televisieserie Carnivàle. Door Denaults lens bekeken is Cambodja afwisselend betoverend, vijandig, exotisch en bovenal verwarrend. Uit ieder shot blijkt dat verzekeringsman Dillon hier niet thuishoort. Hij beseft dat zelf ook, en de daarbij behorende radeloosheid is fraai uitgewerkt - door Dillon de acteur, maar ook door Dillon de regisseur.
Fritz de Jong
Te huur en te koop op dvd (Universal)


Donnie Darko - Director's cut
Richard Kelly

Richard Kelly's debuut
Donnie Darko (2001) is een hypnotiserend meesterwerk waarin sciencefiction, highschoolkomedie, horror en romantiek trefzeker worden gemixt. Een sombere, sfeervolle en ontroerende film over vervreemding, liefde en tijdreizen, vol liefdevolle details en onvergetelijke beelden, zoals natuurlijk Frank, het twee meter lange pratende konijn dat Donnie Darko vertelt dat de wereld in 28 dagen zal vergaan. Vorig jaar kwam Kelly met een director's cut, die volgens de schrijver/regisseur beter voldeed aan zijn oorspronkelijke visie. Deze twintig minuten langere versie is op dvd compleet geremastered, met aanzienlijk mooier beeld en geluid dan de oorspronkelijke film. Op tientallen plaatsen heeft Kelly scènes uitgebreid, maar helaas is de film er niet beter op geworden. De jonge regisseur beoogde de sciencefiction- en comicbook-elementen te benadrukken, zo vertelt hij op het commentaarkanaal, en gaf het tijdreis-thema een prominentere rol. Zo zijn er special effects toegevoegd, en pagina's uit Donnie's handboek tijdreizen. Deze extra 'uitleg' is niet alleen overbodig, maar gaat ook ten koste van de raadselachtigheid die het origineel zo betoverend maakte. De magie van Donnie Darko zat immers niet in een doortimmerde sci-fi plot, maar juist in de onderbewuste logica, die wonderwel aansloot bij de vervreemding van eenzame puber Donnie: The breakfast club door de surrealistische lens van David Lynch. Ook de overige extra's van deze dubbel-disk special edition houden niet over. De Cunning Visions (filmpjes van dubieuze tv-therapeut Patrick Swayze) zijn hilarisch, maar waren ook al te vinden op de eerste dvd (die trouwens ook al weer langer was dan de bioscoopversie). De definitieve reden de eerste versie boven deze te prefereren is de commentaartrack. Jake Gyllenhaal, de geweldige acteur die aan Donnie Darko zijn doorbraak dankte, is ingeruild voor regisseur Kevin Smith, de platvloerse regisseur die sinds Clerks geen leuke film meer heeft gemaakt. In plaats van over de film te praten valt hij de schuchtere Kelly lastig valt met vragen of hij al pussy heeft gescoord door zijn succes. Wat doet zo'n lolbroek bij zo'n fijnzinnige film?
Rik Herder
Te koop op dvd (A-Film)


Collector's edition
Yasujiro Ozu
Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van grootmeester Yasujiro Ozu (1903-1963) werd er in Japan een uniek retrospectief gehouden, dat zijn complete oeuvre omvatte. Vijf sleutelfilms van de man die wel 'de meest Japanse filmregisseur' is genoemd zijn (opnieuw) verkrijgbaar in een cinefiele dvd-box. In tegenstelling tot een in het westen populaire stilist als Kurosawa - die de mosterd duidelijk bij John Ford haalde - had Ozu een kalme, sobere maar zeer gedetaillerde visuele stijl, met opvallend lage camerastandpunten, die hij geheel in dienst stelde van het vertellen van een verhaal over gewone Japanners.
En verhalen vertellen, dat kon hij. Ozu werd opgevoed door zijn moeder, die hem erg verwende, terwijl hij zijn strenge vader tijdens de eerste twintig jaar van zijn leven nauwelijks zag. Dat verklaart wellicht Ozu's expertise en obsessie in het blootleggen van oud zeer en het uitdiepen van problemen binnen Japanse gezinnen. Het beroemdste en beste voorbeeld daarvan is natuurlijk het hartverscheurende familiedrama Tokyo monogatari/Tokyo story (1953), alom aanvaard als een hoogtepunt in de filmgeschiedenis en een werk waarvan de invloed zich nog steeds doet gelden. Hiernaast zijn ook Banshun/Late spring (1949), Bakushu/Early summer (1951) en de kleurenfilms Ohayo/Good morning (1959) en Kohayagawa-ke no aki/The end of summer (1961) in de box toegevoegd. Met name de laatste is een fraaie melancholieke vertelling waarin de ronduit snoezige Setsuko Hara, een van Ozu's favoriete actrices, op sterke wijze een tussen eenzaamheid, toewijding en onafhankelijkheid pendelende vrouw neerzet.
Het bonusmateriaal is gezien Ozu's status niet overvloedig. Er is een extra schijf bijgevoegd waarop de Japanse presentatie van de box van een aardige persconferentie wordt voorzien. Maar echt leuk wordt het wanneer drie hoogbejaarde medewerkers van Ozu herinneringen ophalen aan hun gezamenlijke arbeid, decennia geleden. De drie veteranen van de roemruchte Shochiku-studio vertellen levendig verhalen over Ozu's werkwijzen (dan weer was het wekenlang pezen in de moordende hitte, dan weer kon de set worden stilgelegd voor een potje honkbal), maar ook opvallend laconiek over de drankzucht van hun voormalige 'meester'. Net als Kurosawa was Ozu een verwoed innemer, die eiste dat hij tijdens het schrijven van een scenario met zijn vaste co-auteur honderd flessen uitstekende saké tot zijn beschikking kreeg. Het drinken begon overigens al bij het ontbijt. 'Ze zullen het wel nodig hebben gehad', is de gortdroge conclusie van de drie krasse knarren. Ozu's grootste fan, het Finse drankorgel Aki Kaurismäki, had het niet beter kunnen verwoorden.
Mike Lebbing
Te koop op dvd (Total Film Entertainment)
De Ozu Box is eerder al uitgebracht (
zie Filmkrant # 253) door Bright Angel, een distributeur van kwaliteitsfilms die afgelopen zomer zijn deuren heeft gesloten.


Ook op dvd:

The aviator S.E.
Je kunt ook té veel informatie krijgen. Als je net drie uur hebt zitten kijken naar Martin Scorseses monumentale epos over het megalomane leven van vliegpionier, filmproducent, rijkaard en kluizenaar Howard Hughes is een serie reportages over 's mans leven en zijn rol in de luchtvaartgeschiedenis wat veel van het goede. Dat geldt in extenso voor een paneldiscussie waarbij Scorsese, hoofdrolspeler Leonardo DiCaprio en Hughes' weduwe Terry Moore in Oprah-modus de dialoog aangaan over de dwangneuroses die de ondergang van Hughes zouden betekenen. De overladen dubbel-dvd bevat ook veel nuttigs, zoals een inzichtelijk filmpje over de totstandkoming van de fenomenale actiescène waarin we Hughes zien neerstorten tijdens een testvlucht met de XF-11. Daarnaast bieden de commentaren van meesterverteller Scorsese en zijn vaste editor Thelma Schoonmaker een vracht aan trivia én serieuze informatie over de ins en outs van The aviator. En als dat tóch te veel informatie blijkt: er is ook een versie met alleen maar de film.
Te huur en te koop op dvd (Dutch Film Works)

The man of the year
Als inwoner van Rio de Janeiro Maiquel (Murilo Benício) na een weddenschap zijn haar moet blonderen is dat vervelend genoeg, maar als een schoffie hem daarom uitscheldt voor flikker gaat dat hem te ver. De kroegruzie loopt uit op doodslag, maar tot zijn verbazing zijn politie en buurtbewoner blij met Maiqels actie: de dode was een notoire etterbak. Na dit incident vindt de kersverse revolverheld zijn roeping als een populaire blonde huurmoordenaar, compleet met mooie vriendinnen én een knuffelvarkentje. The man of the year (O homem do ano) is het speelfilmdebuut van José Henrique Fonseca, wiens tachtigjarige vader, schrijver Rubem Fonseca, het script schreef. Na de Tarantineske bravoure van de openingsscène verliest de film stoom in het met thema's overleden middenstuk, terwijl de satirische schimpscheuten naar de Braziliaanse samenleving vermoedelijk beter tot hun recht komen als je het land kent. Een aardige ontknoping trekt Fonseca's stijlvolle thriller op tijd weer vlot.
Te koop op dvd (De Filmfreak)

New York is eating me
Kunstenaar Jeroen Kooijmans, in 1998 de winnaar van de NPS Cultuurprijs, was in New York om een videofilm te maken over snorren. Halverwege de draaiperiode doorboorden al-Qaïda piloten de Twin Towers, niet ver van Kooijmans appartement. New York is eating me & The cactus dance begint als een kunstvideo, met een naakte jongeman die hupsend op Sexy boy van Air stukjes hoofdhaar naar zijn snorgebied transplanteert. Daarna zien we veel pratende mannenmonden met knevels. Als dan burgemeester Rudi Gulliani tijdens een verslagen tv-toespraak in beeld verschijnt hoor je nauwelijks wat hij zegt, want naast hem staat een besnorde man van stavast. En wacht - heeft nou ineens George W. Bush óók al een snor? Helaas zijn zulke aangename verrassinkjes in de minderheid. Als de bleek-blote 'Sexy Boy' uit het begin nogmaals over het scherm danst is dat definitief irritant. Na 37 minuten is je helaas weinig duidelijk geworden over Kooijmans' snorrenobsessie, laat staan dat de film een ander licht werpt op de betekenis van 9/11. Het Stedelijk Museum vertoont de film op de 'verjaardag' van de aanslagen.
Te koop op dvd (Artimo/Idea books/www.jeroenkooijmans.com)

Fritz de Jong

Naar boven