Thuiskijken - oktober 2005, nr 270

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht. En films opnieuw uitgebracht op dvd.


Pickup on South Street
Samuel Fuller

Donkere druppelsteegjes. Compromisloze odes aan het menselijk tekort. Mannen en vrouwen die elkaar te lijf gaan als beesten. Er zijn zoveel redenen om van de klassieke Amerikaanse film noir te houden, en Samuel Fullers Pickup on South Street (1953) komt aan vrijwel elke wens tegemoet. En dan die dialogen - perfect gesmeed en doeltreffend als kogels, terwijl elk woord volstrekt natuurlijk van de tong rolt. Hoe marginaal of uitgerangeerd de personages ook zijn, op z'n bek valt niemand. En tegelijkertijd klinkt het alsof elke crimineel of politiechef zo praat. 'Sometimes you look for oil, you hit a gusher', is de toast die zakkenroller Skip McCoy uitbrengt op zijn eerste zoen met Candy, de loopvrouw uit wier tas hij een voor de communisten levensbelangrijke microfilm heeft gegapt. 'You'll always be a two-bit cannon', zegt agent Tiger tegen hem tijdens het verhoor, 'And when they pick you up in the gutter dead, you're hand'll be in a drunk's pocket.' Dat de eerste vijf minuten dialoogloos zijn - Skip en Candy dicht tegen elkaar aan in de metro, zijn vingers door haar spulletjes glippend, close-ups van hun gezichten, van zijn hand, van de detectives die Skip schaduwen - bevestigt Fullers reikwijdte. Fenomenaal ook hoe hij zijn misdaadthriller ombuigt naar intiem psychologisch drama, wanneer hij de oude en versleten informante Moe van het politiebureau naar haar sloppenflatje volgt, nauwkeurig de rituelen observerend waarmee ze zichzelf nog net staande houdt. Zo wordt een clichékarakter dat in andere producties enkel een zetje aan het verhaal mag geven, toch even de (anti)heldin van het verhaal. Zo'n film verdient een VIP-behandeling. Het Amerikaanse label Criterion zette Pickup on South Street vorig jaar in maagdelijke staat op dvd, met onder meer een interview dat Fuller aan het einde van zijn leven gaf. Mooier kan niet. Voor een minstens zo fijne versie van de film hoeven we de grens niet meer over: Video/Film Express presenteerde met Pickup en Robert Altmans A wedding (1978) haar Lumière Classics-reeks. 'Gemasterd aan de hand van de beste audiovisuele elementen', belooft het doosje zonder te liegen. Een dvd die je direct nog een keer wilt kijken.
Kevin Toma
Te koop op dvd (Video/Film Express)


Tempus fugit
Enrich Folch

Heel wat wenkbrauwen werden gefronst toen Enrich Folchs sf-film Tempus fugit op het Amsterdam Fantastic Film Festival, het hol der bloedhonden, de Silver Scream Award won. Het sympathieke werkje, bescheiden gebudgetteerd en voor de Catalaanse televisie geproduceerd, vertelt het verhaal van de sukkelige klokkenmaker Ramon (Xavi Mira) die uit de toekomst een boodschap ontvangt: juist omdat hij de minst voor de hand liggende superheld is, is hij uitverkoren de wereld van een nucleaire ondergang te redden. Met behulp van pilletjes die tijdreizen mogelijk maken moet deze missie volbracht worden, maar al snel loopt de boel in de soep, mede doordat Xavi zijn gedachten niet van de vrouw van zijn dromen (Neus Asensi) kan afhouden. Dat Tempus fugit (2003) het sf-thema zonder special effects en met veel humor uitwerkt, een mooi klein liefdesverhaaltje vertelt en de passie voor voetbalclub Barcelona tot een wezenlijk plotelement verheft, maakte het tot een verrassende winnaar op het AFFF. Maar intussen heeft de film een mondiale zegetocht langs allerlei festivals gemaakt met inmiddels negen prijzen op de palmares. En terecht, want Folch maakte een innemend en inventief werkje, dat aantoont dat je met goed acteerwerk, een doortimmerd script en een gezond gebrek aan cynisme de blockbusters uit Hollywood de hielen kan laten zien. Als extra is toegevoegd The Midas touch, een korte zwart-wit film die Folch in 1991 aan de Londense Filmacademie maakte. Het is een komisch en goed gemaakt filmpje, waarin een striptekenaar een magische pen ontvangt die alles doet uitkomen wat hij tekent, met uiteraard grote gevolgen. Intussen blijven fans van de Europese genrefilm hopen op een nieuw levensteken van Folch, want het lijdt geen twijfel dat deze Catalaan de ware fantastiek door de aderen vloeit. En zeg nu zelf, een man die in zijn debuutfilm een hond genaamd Koeman ten tonele voert, moet het hart wel op de goede plek hebben zitten.
Mike Lebbing
Te huur op dvd (De Filmfreak)


Layer cake
Matthew Vaughn
Cocaïne komt ons nog lang niet de neus uit, het is een toekomstig medicijn, een spuitfles of flacon die bij elke drogist te koop is. U wenst deze FCUK-realiteit cocaïne, meneer? Weet u zeker dat u niet de orgasme-, verslaving- of desillusievariant wil? Zolang de mensen dit nog niet kunnen vragen in de drugswinkel, valt er veel geld te verdienen. Vraag zat. Aldus de man zonder naam in Layer cake. XXXX (Daniel Craig) is een zakenman die zich rustig houdt, geen wapens aanraakt en zo min mogelijk opvalt. Hij verblijft het liefst in het midden van de cake. Dat gaat goed. Nog één grote klus en dan stopt hij ermee. Dat gaat uiteraard niet goed. Het regiedebuut van de vaste producent van Guy Ritchie is een Britse gangsterfilm met meer dan onverstaanbare 'geezers', grappen en grollen. Dat is slechts de onderlaag van de cake. In de bovenlaag bevinden zich de bazen van middenman XXXX, met hun zongebruinde koppen en scherpe pakken, schitterend vertolkt door zowel Colm Meaney als Michael Gambon. De middenman daarentegen heeft met allerlei figuren uit de cake te maken, wordt van hoog naar laag geslingerd, leeft toch nog een turbulent leven... en blijft anoniem. Een recept voor deze cake zou dan ook als volgt kunnen luiden:
- 1 miljoen XTC pillen
- 1 middelmatige, bedachtzame coke dealer
- een handjevol acteurs van extra kwaliteit
- 2 kg Londen gangsterdeeg
- 1 labiele jongeling
Bereiding: Kneed het Londen deeg op de gebruikelijke manier. Maak een kuiltje in het midden, plaats er de bedachtzame cokedealer in, samen met de pillen, en strooi op strategische plekken eromheen de acteurs van extra kwaliteit. Meng alles goed en schuif het geheel anderhalf uur in de oven. Maak af met de jongeling. Heerlijk als tussendoortje, maar eet het niet te vaak.
Mike Naafs
Te koop en te huur op dvd (Sony Pictures)


Japanese story
Sue Brooks
The sixth sense bracht vooral lof voor kindacteur Haley Joel Osmond, maar het meest roerende optreden was weggelegd voor Toni Collete. Haar rol als moeder van het altijd-spoken-ziende knaapje Cole vormde het ontroerende hart van de film: het was hartverscheurend om te zien hoe ze afgleed van zorgzaam naar bezorgd naar radeloos, terwijl ze tegelijkertijd ook streng bleef, iets dat Hollywood-mama's zelden (mogen) zijn. Ook al kreeg Collete een Oscarnominatie voor die rol, haar doorbraak bleef uit. De films en rollen die erna volgden waren meer (About a boy) en minder (Connie and Carla) geslaagd, maar een echte glans-kans kreeg ze niet. Japanese story was die kans. In deze in haar moederland Australië opgenomen roadmovie uit 2003 is ze bijna elk shot in beeld, en het is haar sterke aanwezigheid die de stemming van iedere scène haarfijn inkleurt. Toni Collete speelt de norse geologe Sandy Edwards die verplicht een potentiële Japanse zakenrelatie moet chauffeuren. Eerst alleen even ophalen van het vliegveld, maar al snel zit ze dagen met hem opgescheept, alleen in de uitgestorven Australische outback. Haar weerzin tegen het babysitten van die arrogante, onbegrijpelijke Japanner verbergt Sandy geen seconde. Deze Hiromitsu (Gotaro Tsunashima) is niet minder teleurgesteld met zijn onbeleefde en koppige chauffeuse. Maar na door autopech een nacht verplicht in de openwoestijnlucht te hebben doorgebracht, beginnen ze beiden te ontdooien. Over en door de culturele en persoonlijke verschillen heen ontwikkelt zich zelfs iets moois. Tot een onverwachte dramatische gebeurtenis alles overhoop gooit. Japanse story begint als vertrouwd arthouse-verhaal over de clash der culturen, gegoten in de even bekende vorm van de roadmovie. In snelwegfilms gaat het niet om het doel maar om de reis, maar je vraagt je toch echt af wat het bedoeling is van die uit de lucht vallende tragische wending. Storender is het dat Hiromitsu een emotionele Werdegang mag maken, terwijl het naar de achtergrond van Sandy blijft gissen, en dat terwijl haar rol het uitgangspunt de film is, en de vertolking van Toni Collette het hart. De kans om te glanzen grijpt ze, maar zelfs zij kan van lood geen goud maken.
Rik Herder
Te koop op dvd (Total Film)


The Osterman weekend
Sam Peckinpah
De zwanenzang van Sam Peckinpah is weliswaar één van 's mans minst interessante films, maar deze stijlvolle Ludlum-adaptatie werd een grote hit, vooral in de Europese videotheken. Met een fantastische cast - waaronder John Hurt, Rutger Hauer, Dennis Hopper en Burt Lancaster - berijdt Peckinpah zijn bekende stokpaardjes zoals moderne paranoia en het idee dat pacifisme een illusie is. Bovendien biedt de voyeuristische film een profetisch beeld van de macht van de televisie en Big Brother-achtige praktijken zoals het volproppen van een huis met camera's. Hauer is het lijdend voorwerp in kwestie: deze anchorman wordt door FBI-agent John Hurt misbruikt in een kat-en-muisspel tijdens een reünieweekend in een afgelegen villa, waar een complot ontrafeld moet worden. Dat leidt tot een waar pandemonium, zoals men dat van 'Bloody Sam' mag verwachten. Veel interessanter dan de film zelf is het bonusmateriaal op de tweede schijf. Maar liefst twintig minuten materiaal werd uit Peckinpahs originele versie uit 1983 gesneden; die scènes zijn hier opnieuw te zien. De meeste maken de film wat complexer en rijker, maar vooral in het oog springt de schokkende opening, een perverse seks- en moordscène die destijds de producenten hevig in verlegenheid bracht. Het materiaal is overigens van inferieure kwaliteit daar het een 'work in progress print' betreft. Fraaier is de lange documentaire Alpha to omega waarin een uitputtend verslag wordt gedaan van de draaidagen (loodzwaar), de productiegeschiedenis (een nachtmerrie) en de aftakeling van Peckinpah (ontroerend). De betrokkenen praten gepassioneerd over deze non-conformist, die een jaar later overleed, toen zijn door drugs en alcohol verwoeste lichaam en geest zijn talloze demonen niet meer het hoofd konden bieden. Alleen al daarom is deze dubbel-dvd verplicht kijkvoer voor de bewonderaars van een van de beste cineasten die Amerika ooit heeft voortgebracht.
Mike Lebbing
Te koop en te huur op dvd (Dutch Film Works)


Ook op dvd:

Duma

Een Zuid-Afrikaans jongetje dat met zichzelf in de knoop zit na de dood van zijn vader put hoop uit zijn vriendschap met een verweesde cheetah. Dat uitgangspunt mag klinken als de zoveelste variant op
Free Willy of The horse whisperer, ware het niet dat Duma is gemaakt door Carroll Ballard. Deze studiekameraad van Francis Ford Coppola werkte de relatie tussen kind en dier eerder al prachtig uit in The black stallion (1979) en het innemende ganzendrama Fly away home (1996). De openlijk sentimentele drama's van Ballard onderscheiden zich doordat hij de natuur niet ziet als een gebruiksvoorwerp, dat louter dient om kindertrauma's te genezen: ook het jachtluipaard profiteert van de vriendschap. En dat met behoud van zijn natuurlijke katsheid. Anders dan safarifilmers als Hugo Van Lawick (The leopard son) en Jean Jacques Annaud (Two brothers) tuigt Ballard zijn dierlijke protagonisten niet op met misplaatste menselijke drijfveren. Als je dan ook nog vaststelt dat weinig filmmakers zo goed zijn in het regisseren van kleine jongetjes en grote katachtigen, moet je wel concluderen dat Duma een degelijke familiefilm van de bovenste plank is. Alleen verstokte cynici mogen de film daar laten liggen.
Te huur en te koop op dvd (Warner)
Fritz de Jong

Infernal affairs III
Het laatste deel van de spannende Hongkong undercover-trilogie, in Nederland niet uitgebracht, is nu op dvd verschenen. In plaats van een daverend slotakkoord blijkt het een nogal overbodige vervolgfilm. De gelikte fotografie en het stoere acteerwerk zijn weer prima in orde, maar deel III is moedeloos makend ingewikkeld. Het middenstuk, dat zich afspeelde vóór deel I, was al gecompliceerd, maar het slotstuk gaat lachwekkend over de top in complexiteit. Het is, om te beginnen, zowel prequel als sequel. Daardoor zijn karakters die stierven in deel II soms nog levend, en soms weer dood. Flashbacks zijn soms zwart-wit, soms in kleur. IF3 is zo nodeloos ingewikkeld dat van snijdende suspense en paranoia van het origineel niets overblijft. In plaats van de korte 'making of' hadden ze beter een in beeld meelopende tijdbalk kunnen toevoegen.
Te koop en te huur op dvd (A-Film)

City of men
Al een tijdje uit op import, de Braziliaanse televisieserie 'Cidade dos homens' ('City of men'), geïnspireerd op de wereldwijde hit Cidade de Deus/City of God uit 2002 en gemaakt door dezelfde mensen. 'City of men' lijkt sterk op die film, en is even swingend, urgent en geestig. De serie focust meer op het leven van alledag, en plaatst het geweld van de (jeugd)bendes meer naar de achtergrond. De ingenieuze verhalen behandelen op terloopse wijze alle grote thema's die spelen in de favela's. De 8 afleveringen (2 seizoenen van 4 episodes van elk een half uur) verhalen tezamen over de 'coming of age' van twee sympathieke boezemvriendjes Acerola en Laranjinha. De inventiviteit en humor waarmee ze dagelijks strijd leveren om te overleven in een omgeving vol geweld en armoede is grenzeloos. Stijl en aanpak kennen we van City of God: flitsend handheld camerawerk vol explosieve kleuren, razendsnel bewegend door de vele kruipdoor-sluipdoor steegjes van de slums van Rio, hier nog aangevuld met geestige animaties. Briljante televisie. Geen extra's.
Te koop op dvd (Optimum World, import).
Rik Herder

Naar boven