Thuiskijken - december 2005, nr 272

Een selectie uit de videotheek van nieuwe, interessante en curieuze films die niet in de bioscoop zijn uitgebracht. En films opnieuw uitgebracht op dvd.


Danger: Diabolik
Mario Bava
De roemruchte producent Dino De Laurentiis gaf de altijd met bescheiden budgetten werkende Mario Bava (Black sunday) in 1968 een bedrag van drie miljoen dollar om de spectaculaire Italiaanse stripverfilming Diabolik te regisseren. Genreheld en cameratovenaar Bava leverde de film voor 400.000 dollar minder af, mede omdat hij met zijn expertise in matte paintings en fotografische effecten een shot er als een uitsnede van Ben-Hur uit kon laten zien, zonder het gebruik van dure decors. Bava trok zijn trukendoos open; het resultaat was een psychedelisch ogend kleurenparadijsje over de knappe meestercrimineel Diabolik (John Phillip Law) die met zijn blonde seksbom Eva Kant (Marisa Mell) de wet aan zijn lange zwarte laarzen lapt. De tandenknarsende rechercheur Michel Piccoli heeft het nakijken. Het komische geschmier op de achtergrond komt op naam van Terry-Thomas en Adolfo Celi, die zijn schurk van dienst uit Thunderball nog vetter aanzet.
De wereldwijde Bava-fanclub - met als meest prominente lid Martin Scorsese - heeft lang zitten wachten op deze dvd. Want Diabolik is toch echt beter dan Barbarella, het in hetzelfde jaar in Cinecittà opgenomen kitschwerkje dat altijd als het summum van jaren zestig extravaganza wordt gezien. Bava's film bewandelt het aalgladde pad van de barokke overdaad, maar doet dat met zoveel vileine vindingrijkheid, wulpsheid en zelfverzekerdheid dat je vanzelf voor de bijl gaat. En door Ennio Morricone's soundtrack gaan de voetjes vanzelf van de vloer.
Het audiocommentaar van Law (ook te zien in Barbarella) en Bava-connaisseur Tim Lucas is onderhoudend. Al is Lucas een filmgeek van het zuiverste water, hij weet met interessante wetenswaardigheden aan te komen, zelfs voor de echte Bavafielen. Erg interessant is de docu over de gelijknamige fumetti (strip), waarin tekenaar Stephen R. Bisette Diabolik in een boeiend filmhistorisch kader plaatst. En er is als bonus Body movin' van The Beastie Boys. Het knap gemaakte videoclipje werd gebaseerd op de film en valt ook met optioneel audiocommentaar van rapper Adam Yauch te beluisteren. En nu nog een cd van Morricone's score met het ronduit geile 'Deep, deep down', dan hoort u mij de komende tien jaar niet meer klagen.
Mike Lebbing
Te koop op dvd (Paramount, import)


Szabó trilogie
István Szabó
Toen de Oostenrijkse toneelspeler Klaus Maria Brandauer in 1981 een telefoontje kreeg van de Hongaarse regisseur István Szabó kon hij zijn geluk niet op. Tien jaar eerder had hij voor het laatst in een film gespeeld, The Salzburg connection, en dat was hem nauwelijks bevallen. Wat een banaal gedoe, dat filmacteren, die paar flauwe zinnetjes opzeggen! Brandauer was als toneelspeler gewend aan grootse gebaren en veelzeggende monologen, aan personages als Hamlet, Iago en Petruccio. Szabó belde hem voor de hoofdrol in Mephisto, naar de roman van Klaus Mann. Het was een rol die hem op het lijf geschreven stond: een toneelacteur, die dermate ambitieus en doelgericht is dat hij zich door geen enkele omstandigheid in de weg laat zitten, ook niet als dat betekent dat hij zijn ziel aan nazi-Duitsland moet verkopen.
Mephisto was een groot succes - niet in de laatste plaats vanwege Brandauers maniakale optreden. Het duo merkte dat het niet alleen dezelfde obsessies deelde - politieke macht, corruptie, loyaliteit - maar ook een gezamenlijke geschiedenis: de laatste honderd jaar in Midden-Europa, die begon met het einde van de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie. Speelde Mephisto zich hoofdzakelijk af in de Tweede Wereldoorlog, voor hun volgende twee films Oberst Redl (1985) en Hanussen (1988)
ging het duo, bijgestaan door nagenoeg dezelfde cast en crew als bij Mephisto, terug naar de eindjaren van het instortende wereldrijk. Oberst Redl gaat vanuit Wenen rechtsaf naar de Russische grens terwijl Hanussen linksaf Duitsland ingaat. In die laatste speelt Brandauer wederom een theaterbeest die als helderziende variététheaters in heel het rijk doorreist voordat hij gegijzeld wordt door de nieuwe machtshebbers in Berlijn. In alledrie de films speelt Brandauer iemand die tussen verschillende vuren zit, zijn eigen ding doet, in omstandigheden die tegen hem werken en uiteindelijk noodlottig blijken.
Theatraal schmiert Brandauer er in deze films op los en wordt daarbij geen duimbreed in de weggelegd door Szabó, die zo onder de indruk was van zijn keizerlijke kop dat hij zelfs de taal naar hem richtte. Ondanks de zeer gemengde cast van Polen, Hongaren, Tsjechen en Russen praat zogenaamd iedereen Duits, maar alleen bij Brandauer loopt de mond synchroon met wat er gezegd wordt.
Mike Naafs
Te koop op dvd (Home Screen)


Brotherhood of war
Kang Je-Gye
Korea's commercieel meest succesvolle regisseur Kang Je-Gye (
Ginko bed, Shiri) maakte een monsterproductie over de oorlog tussen Noord- en Zuid-Korea; een film die overstroomt van bloed, sentiment en heroïek. Brandpunt in al het oorlogsspektakel is de innige vriendschap tussen twee broers, die door de oorlog steeds verder uit elkaar worden gedreven. Schoenpoetser Jin-Tae (Dong-Kun Jang, superster in Korea) en student Jin-Seok (Bin Won, type tieneridool) worden gedwongen dienst te nemen in het Zuidelijke leger als de communisten het land binnenvallen. Als Jin-Tae hoort dat een eremedaille een enkeltje naar huis voor zijn jongere broertje betekent, stort hij zich roekeloos in de meest risicovolle (en spectaculaire) missies. Maar Jin-Seok moet niets hebben van het heldhaftige bloedvergieten van zijn broer. Terwijl Korea verandert in een slagveld, waar aan beide kanten van de grens even weerzinwekkende slachtingen plaatsvinden, veranderen de vrienden met de onvermijdelijkheid van het noodlot in vijanden.
Brotherhood of war spiegelt zich nogal opzichtig aan Saving private Ryan: van de raamvertelling van een veteraan tot de hectiek verhogende skipped-frame cameratechniek en het droge plofgeluid van de artillerie. Spielbergs film won aan intensiteit door regelmatig het gas helemaal terug te nemen; de stille momenten in Brotherhood of war duren echter veel te kort om op adem te komen. Het grootste manco van de film is overkill: zowel de actie als het sentiment worden in een eindeloze vloedgolf over de kijker heen gesmeten. De mix van modder en bloed, van ledematen en ingewanden, het gevloek, gehuil en gejammer: er komt geen einde aan. Het virtuoze vakmanschap van regisseur Kang staat buiten kijf, maar hij heeft iemand nodig die hem afremt. Desondanks was Brotherhood of war een monsterhit in Zuid-Korea en Azië. In Nederland was de film slechts zeer kort te zien; nu krijgt hij de special edition aanpak die helaas standaard is geworden: de paar extra's die vroeger gewoon op één schijfje stonden staan nu op een extra disc. Ze zijn nog saai ook. Wat is daar 'special' aan?
Rik Herder
Te koop en te huur op dvd (A-Film)


Batman begins
Christopher Nolan

Dat Batman al meer dan 65 jaar een van de meest populaire Amerikaanse striphelden is, komt doordat de held altijd is aangepast aan de mode van de tijd. Vaak konden originele stripmakers daarbij hun eigenzinnige visie loslaten op de Dark Knight. Hetzelfde kan gezegd worden over de verschillende filmversies. Was Batman in de jaren zestig niet meer dan een campfiguur, Tim Burton maakte hem met succes tot het eenzame buitenbeentje, woonachtig in het gotische Gotham City van Anton Furst. Joel Schumacher sloeg daarna de plank volledig mis met zijn tweedelig homo-erotisch festijn in neonverlichting. Gelukkig verraste regisseur Christopher Nolan dit jaar vriend en vijand met zijn rauw-realistische interpretatie.
Batman begins vertelt hoe Bruce Wayne Batman is geworden. Na de moord op zijn ouders zwerft Bruce de wereld rond op zoek naar een middel om zich op de misdaad te wreken. Er is veel aandacht voor de psychologische achtergrond van het personage, iets wat in de vorige versies niet duidelijk uit de verf kwam. Nolan wilde alles zo realistisch mogelijk hebben. Hierdoor ontbeert de film echter de stripboeksfeer die de Burton-films wel hebben. Met de cast van Batman begins is in ieder geval niets mis. Zowel het Bat-pak als de smoking van Bruce Wayne zitten Christian Bale als gegoten. Gary Oldman is een gouden vondst als politie-inspecteur Gordon.
Recentelijk verschenen de films Batman, Batman returns, Batman forever en Batman & Robin ook in speciale edities op dvd. Dit is een hele vooruitgang op de kale releases die de films eerst kregen. Het beeld is opgepoetst en voorzien van commentaar van de regisseur. Burton heeft interessante dingen te vertellen over de eerste twee films, terwijl Schumacher zich voornamelijk beperkt tot het omschrijven van wat er op beeld gebeurt. Niet verbazingwekkend voor films waarin design voor alles gaat. De nodige extra's ontbreken niet: een blik achter de schermen, videoclips en een documentaire over de geschiedenis van de Bat op het witte doek. Minpuntje is wel dat deze is uitgesmeerd over alle vier de dvd's.
Michael Minneboo
Te koop op dvd (Warner Home Video)


CSI: Grave danger
Quentin Tarantino
Tarantino is een druk bezet man: op de imdb staat hij maar liefst 173 keer vermeld. Hij treedt op als zichzelf, acteert op tv (in 1988 beginnend als 'Elvis impersonator' in de belegen sitcom 'The golden girls'!), produceert uitvoerend en is tegenwoordig vaak 'presenter' van films (wat betekent dat zijn naam heel groot op een filmposter wordt afgedrukt). Een ding doet hij helaas minder: films regisseren. Slechts vijf maakte hij er. Te vaak laat hij zich af- of verleiden. Zo kroop hij begin dit jaar achter de camera van de hitserie CSI (Crime Scene Investigation). Deze uit het brein van lawaaiproducent Jerry Brukcheimer afkomstige high tech politieserie met een hoofdrol voor flitsend verbeeld forensisch bewijs is een wereldwijd fenomeen. De door Tarantino bedachte en gefilmde climax van het vijfde seizoen hield maar liefst 30 miljoen Amerikanen aan de buis gekluisterd. De dubbele slotaflevering, hier door RTL4 uitgezonden, is nu ononderbroken na te kijken.
Eén van de Crime Scene Investigators wordt gekidnapt en levend begraven - inderdaad, net als Uma Thurman in
Kill Bill - Vol.2. Verschil is dat de kist van plexiglas is, en is voorzien van een webcam. Dus kijken de CSI-ers heel stoer-stoïcijns-en-toch-bezorgd voor zich uit (echt detectivewerk zoals in de Britse crimeseries komt hier amper aan te pas). Tarantino's signatuur is duidelijk te lezen. U kunt niet alleen genieten van sadisme en over the top geweld (een autopsie op een levend lichaam), maar ook van een enkel tijdsprongetje en een handvol referenties aan semi-vergeten popculturele fenomenen (zoals daar zijn de zingende cowboy Roy Rogers en zijn paard Trigger). Helaas leiden deze zaken eerder af dan dat ze suspense toevoegen aan het gladde techno-fetisjisme dat de serie schijnbaar zo populair maakt. Wat vooral ontbreekt is de creativiteit en intensiteit waarmee Tarantino eerder bestaande beelden en iconen tot een verse, sprankelende cocktail mixt. Alsof zijn handtekening machinaal is voorgedrukt.
Rik Herder
Te koop op dvd (Indies Home Entertainment)


The films of Jean Rollin
Jean Rollin

Hoe goedkoop kan een dvd worden? Net zo duur als een FEBO-kroketje? In een race naar de bodem introduceert dvd-boer Dutch FilmWorks de 'FILMPAKKER', een spiksplinternieuwe film voor maar 7,50 euro. Niet alleen op prijs verzieken de distributeurs hun eigen markt, ook op het gebied van extra's is er sprake van hyperinflatie. Distributeurs als A-Film en Dutch FilmWorks brengen steeds meer films uit als 'special edition' dubbel-dvd, maar het enige speciale aan de schijfjes is vaak de duur ogende metalen box of chique titel ('quality film collection'), want de extra's behelzen vaak niet meer dan een trailer, making-ofje en een obligaat interview. Dat past toch makkelijk op één schijf? Om die bodemprijzen nog een beetje te compenseren kwakken ze meer en meer willekeurige films samen in één box. Naampje d'r op (Elements of nature! IDFA box! Cinema Belgica! Movie Power!) en klaar is kees.
Dat het ook anders kan bewijst Encore Filmed Entertainment, een nieuwe Nederlandse distributeur die zich richt op de Europese genrefilm. Om te beginnen brengen ze zes films uit van Jean Rollin, een regisseur die zich specialiseerde in droomachtige horrorfilms vol decadente vampieren, half ontblote meisjes en gotische kastelen. Rollin, een van de zeldzame Franse deelnemers aan het Europese horrorgenre, wordt door een kleine groep fans met dezelfde passie aanbeden als Italiaanse fantasten als Mario Bava of Dario Argento - maar door andere genrefans evengoed verfoeid. Wat de één poëtisch noemt vindt de ander vaag; wat de bewonderaar als sprookjesachtig roemt bestempelt de niet■ingewijde tot kinderachtig.
Jean Rollins werk is op zijn zachtst gezegd anders. Slecht acteerwerk en gebrek aan plot(logica) moet je voor lief nemen. De bizarre, eenvoudige vertellingen doen archaïsch aan en lijken zich in een geheel eigen universum af te spelen. Rollins wereld wordt bevolkt door piraten, vampiers, geesten en clowns. Een wereld vol seks en geweld, zonder onderscheid tussen goed en kwaad, hooguit tussen decadent en onschuldig.
De eerste releases zijn Les Démoniaques en Requiem pour un vampire. In Les Démoniaques vermoordt en verkracht een bende woeste piraten twee onschuldige meisjes met lange, loshangende haren; als geesten nemen ze wraak op hun moordenaars, die ze tot in de dood blijven kwellen. In Requiem pour un vampire opnieuw twee mooie, schaars geklede meisjes in de hoofdrol. Ze ontvluchten een onbekende achtervolger en belanden in een kasteel waar de Laatste Vampier zoekt naar een Opvolger. Rollins films hebben een geheel eigen toon: altijd erotisch (op het pornografische af) en gewelddadig, maar vooral ook droevig en gedragen van stemming.
Distributeur Encore heeft zich uitgesloofd met kraakheldere nieuwe transfers, waarin het warme camerawerk prachtig tot zijn recht komt, geremasterd geluid, rijk geïllustreerde boekjes (met essays, anekdotes) en vers opgenomen extra's, zoals commentaartracks van Rollin (geïnterviewd door Rollin-kenner en Filmkrant-auteur Mike Lebbing), diverse cast-interviews en meer. Hulde voor een distributeur die het aandurft om tussen al die weggeef dvd's te investeren in films waar je ouderwets voor moet sparen.
Rik Herder
Te koop op dvd (Encore Entertainment)

Naar boven