Juli/augustus 2008, nr 301
Sergei Bodrov (foto: Kris Dewitte).
Toen ik uw film mongol zag moest ik vaak aan Hollywood denken en in het bijzonder aan films van Ridley Scott, zoals Gladiator en kingdom of heaven. Begrijpt u dat?
"Als ik over mijn film spreek: Nee, want die heeft helemaal niets met Hollywood te maken, hoewel mensen wel vaak die vergelijking trekken, omdat het zo'n grote film is. Als iemand een groot historisch epos maakt dan zegt iedereen meteen: dat is Hollywood.
Maar waarin verschilt het dan?
Ten eerste: het budget. We hadden maar tien miljoen dollar. Vijftig procent Russisch geld, vijfentwintig procent Kazachs geld en vijfentwintig procent uit verscheidene Europese landen. Veel van dat geld was nog niet binnen toen we al wel aan het draaien waren. Niks Hollywoods aan. En ten tweede heeft de film een, zeg maar, menselijke blik. Namelijk mijn blik. Hij is niet zo dom als de meeste Hollywoodfilms. Ik probeer te laten zien wat belangrijk voor míj is in deze film, waarom ik de film gemaakt heb. Heel persoonlijk. En dat is ook niet des Hollywoods. Ik heb een film gemaakt over de minst populaire persoon in Rusland.
Is Genghis Khan geen patriot dan?
Voor Mongolië wel ja!
Maar niet voor Rusland? Hij heeft Rusland tegelijkertijd toch ook zo groot gemaakt als het nu is?
Dat is nu precies wat ik graag wilde laten zien! Hij is niet goed of slecht, nee, hij maakt onderdeel uit van onze geschiedenis.
Wordt dat niet in Russische schoolboekjes uitgelegd dan?
Nee. Op school leren ze alleen over zijn slechte rol. Dat hij een moordenaar was, een maniak, die miljoenen over de kling heeft gejaagd, waaronder veel baby's. De Russen denken nog steeds dat de problemen die ze nu hebben uit die Mongoolse overheersing stammen.
U bedoelt dat ze naar hem kijken zoals ze nu naar buitenlanders kijken?
Nog slechter, nog slechter dan dat ze nu naar buitenlanders kijken. Hij heeft zogenaamd niets te maken met het huidige Rusland, hij is uit een ander land gekomen en heeft Rusland 300 jaar overheerst. Russen willen gewoon niet weten waarom het is gebeurd en hebben een karikatuur van hem gemaakt. Ze hebben de cijfers overdreven, zeiden dat er miljoenen en miljoenen Mongolen ons land binnenstormden, terwijl dat gewoon niet waar is, er waren vier keer zoveel Russen als Mongolen in die tijd. Zij waren alleen veel beter in oorlog voeren, met hun fenomenale ruiterschap.
Heeft u Khan daarom ook zo kalm en bedachtzaam, filosofisch gemaakt?
De Mongolen hebben een serieuze ziel, ze zijn heel vertrouwenswekkend en betrouwbaar. Het waren juist de Russen in die tijd die het tegenovergestelde waren. Zíj waren de barbaren. Maar dat is niet prettig om te horen voor een volk.
Dit is de eerste film van een trilogie?
Misschien.
Waar hangt dat hoofdzakelijk van af?
Geld, het is moeilijk om voor zo'n project geld te vinden in Rusland, zoals u zult begrijpen...
De film speelt hoofdzakelijk in Mongolië, de hele overwinningsoorlog door de binnenlanden zou toch ook interessant kunnen zijn voor het historische bewustzijn van Rusland?
Ja, misschien. Alhoewel ik in eerste instantie niet zozeer geïnteresseerd ben in wat er daarna is gebeurd, maar veel meer in de persoonlijkheid van Temüjin (Genghis Khan), wat er voor nodig is om zo'n grote man te worden. En om, zoals ik zei, voorbij het stereotype te kijken, dat beeld van Mongolen als primitieve mensen of barbaren. Bovendien hou ik van goede, interessante geschiedenissen.
Maar als die niet in de schoolboeken staan, waar heeft u die dan gevonden?
De geschiedenis van de jongen die Genghis Khan zou worden vond ik bij de Russische historicus Goemoljov. Hij was een van de eerste historici die tegen de originele versie van Khan als moordenaar inging. Hij werd daar tachtig jaar geleden zeer om bekritiseerd. En zoals zoveel geschiedenis is het meeste oraal geweest en nooit ergens opgeschreven. Daarom was er over Genghis Khan ook zo weinig te vinden. De enige goede versie daarvan is van eeuwen geleden, een speciale rol perkament van het Mongoolse volk, dat honderd jaar geleden gevonden is, vertaald in het Chinees. Het origineel is verloren gegaan. En er bestaan minstens vijf Russische vertalingen van, die verschillend zijn afhankelijk van het tijdperk waarin ze verschenen. Tijdens Stalin stond er ineens wat anders op de rol dan bijvoorbeeld nu. Ik ben dan ook sceptisch wat betreft de waarheid in geschiedenis. Er wordt zoveel vervalst en geïnterpreteerd. Historici waren en zijn vaak afhankelijk van de macht. Zeker in Rusland. Alleen die bron over zijn jeugd vertrouwde ik. Daarna werd alles politiek.
Maar is uw film dan ook niet slechts een versie van het verhaal?
Absoluut. Mijn versie is de geschiedkundige versie, op basis van die gevonden rol. U moet begrijpen: Russen weten vaak niet eens wat er vijftig jaar geleden heeft plaatsgevonden. We dachten dat we wisten hoe de Tweede Wereldoorlog was begonnen. Maar alles bleek gelogen. Oude generaties geloven bijvoorbeeld nog steeds niet dat Stalin een deal met Hitler heeft gemaakt. Het is heel makkelijk om te manipuleren. Dat is geschiedenis in een notendop.
Hoopt u dat er andere historici of verhalenvertellers met een reactie op uw versie komen?
Ik had heel veel historische adviseurs bij de film. En dat zorgde voor heel veel discussie. Zij zeiden dan bijvoorbeeld: over de scènes dat Temüjin in de gevangenis zat, dat kan helemaal niet, dat klopt niet. En dan zei ik: oké, bewijs maar. Maar die bewijzen zijn er niet, want niemand weet wat er in die tien jaar van zijn leven gebeurd is. Vooral Mongolen kunnen het idee dat hun Grote Leider tien jaar in de gevangenis zat totaal niet accepteren.
Gaat de film ook naar Ulan Baator?
Dat is al gebeurd. Het was interessant om te zien, er waren heel verschillende reacties. Voordat we begonnen waren er erg negatieve reacties: waarom moet nu uitgerekend een Rus, die deze persoon zo haat, nu een film maken over onze held? Maar toen ze de film zagen begrepen ze wat ik bedoelde, wat mijn intentie was geweest. En hoe het ook zij, een grote film over Genghis Khan was er nog nooit gemaakt. En daarom was mongol wel belangrijk. Dat zagen zij ook.
En in Rusland zelf?
Veel beter dan verwacht!"
Mike Naafs
mongol - the untold story of genghis khan
Kazachstan, 2007
Productie: Sergei Seljanov, Sergei Bodrov, Anton Melnik
Regie: Sergei Bodrov
Scenario: Arif Alijev, Sergei Bodrov
Camera: Sergei Trofimov, Rogier Stoffers
Montage: Zach Staenberg, Valdis Oskarsdottir
Art direction: Dashi Namdakov
Muziek: Tuomas Kantelinen
Kleur, 126 minuten
Met: Tadanobu Asano, Channing Tatum, Honglei Sun, Khulan Chuluun
Distributie: Benelux Film
Te zien: vanaf 14 augustus
mongol van Sergei Bodrov is een waar historisch spektakel, in de beste Hollywoodtraditie, ook al ontkent de maker dat zelf. Hij concentreert zich vooral op de jonge jaren van de toen nog geheten Temüjin, die veel tijd in de gevangenis doorbrengt, en schildert zo de latere wereldveroveraar Genghis Khan af als een bedachtzame man, vol met familie-idealen, die al op vroege leeftijd wist wat hij precies wilde maar nooit zijn kalmte verloor. mongol is gedraaid in Kazachstan, China en het Altai-gebergte in Rusland, met een grotendeels internationale cast, die bijeen gebracht werd door de van oorsprong Russische maar in Nederland wonende Guka Omarova, die ook als regisseur actief is (schizo).
Mongol
Omdat de draaiperiode zo lang was (meer dan twee jaar) en op zoveel verschillende plekken plaatsvond, werkte Bodrov met twee verschillende cameramannen. Voor de meeste actiescènes die het tweede deel van de film in beslag nemen, deed hij een beroep op de Russische cameraman van day watch en night watch, Sergei Trofimov. En voor het kalme, welhaast provinciale eerste gedeelte huurde hij Rogier Stoffels, van wiens werk Bodrov vooral in karakter erg onder de indruk was.
Sergei Bodrov is een zelfstandige producent en regisseur in Rusland en heeft een grote naam binnen de Russische filmwereld. En is waarschijnlijk het meest bekend van zijn film prisoner of the mountains, met zijn zoon Sergei Bodrov jr., die sinds brat van Alexei Balabanov als de James Dean van het Oosten bekend stond en hem ook in zijn voetsporen volgde: tijdens de opnames van zijn tweede speelfilm als regisseur kwam Sergei Bodrov jr., om het leven bij een sneeuwstorm.
MN
