November 2006, nr 282

Filmfestival Rome

Hollywood aan de Tiber

Artistiek directeur Frans Westra van het Groningse filmtheater Images bezocht in Rome de eerste editie van het Rome Filmfest: een prestigieus nieuw filmfestival dat graag met Venetië wil concurreren.

Sinds de laatste Mostra Internazionale d'arte Cinematografica in Venetië hing het in de lucht. De Volkskrant 'citeerde' ruimhartig een beschouwing uit het Amerikaanse vakblad Variety en voilà: in Nederland was de indruk gewekt dat een nieuw filmfestival in Rome dat van Venetië ernstige concurrentie zou gaan aandoen. Reden om af te reizen naar de eeuwige stad.
Het programma beloofde veel sterren en een aanzet tot artistieke programmering. Vraag is natuurlijk hoe je zo'n ambitieus festival in een metropool positioneert. Aan voorbereiding heeft het niet ontbroken. Een jaar lang werd er de hele wereld doorgereisd om de kunst van andere festivals af te kijken, onder andere in Rotterdam. Gezegd moet worden dat de stichters, een combine van de stad Rome, de Kamer van Koophandel, de regio Lazio en de provincie Rome, niet op een dubbeltje hebben gekeken. Geproduceerd door de 'Fondazione Musica per Roma' die zijn activiteiten concentreert in het 'Auditorium Parco della Musica', is een breed festival met meer meerdere secties tot stand gekomen dat in ieder geval marketingtechnisch goed in elkaar steekt en grote potentie heeft als publieksfestival. Probleem is wel dat een stad als Rome geen filmvertoningstructuur heeft in combinatie met (dure) hotels waar het zakendoen zich concentreert.

Houten vlonders
Het festival speelt zich voor publiek en professionals dan ook grotendeels af in het Auditorium-complex in het noorden van Rome, een cultuurcomplex van de hand van architect Renzo Piano met drie zalen en een ontmoetingsgebouw. Om festivalsfeer te creëren is hieromheen een festivaldorp gemaakt op houten vlonders met een soort esplanade aan beide zijden voorzien van tentachtige hutjes met daarin shops, trendy café's, terrasjes en wat niet meer. Vormgeving hiervan doet wel wat aan Venetië denken, zeker de manier waarop een arena met een rode loper is geconcipieerd waarlangs de sterren naar de avondvoorstellingen paraderen.
Ook de grote tent voor de grote publieksvoorstellingen (1800 plaatsen) doet denken aan die van Venetië (3000 plaatsen) maar is in Rome gebouwd pal naast een op pilaren gelegen deel van de 'tangenziale', de grote rondweg van Rome. Gevolg is dat je tijdens de voorstellingen voordurend last hebt van het geluid van motoren en zware (toeterende) vrachtwagens. Je moet er niet aan denken dat er op die snelweg een ongeluk gebeurt waardoor een auto of een vrachtauto midden in de bioscooptent terecht komt. Het zijn overigens het soort tenten waarmee het IDFA zijn toekomstige capaciteitsproblemen op het Museumplein met gemak kan oplossen.

Goeie ouwe tijd
Over de rode loper komen dus de sterren van het filmfestival Rome, voornamelijk uit de Verenigde Staten: Nicole Kidman op de openingsavond, Sean Connery, Harrison Ford, Leonardo DiCaprio (met oma), Robert de Niro, Ellen Burstyn, Richard Gere, Harvey Keitel, en uit Europa Viggo Mortensen, Monica Bellucci en Daniel Auteuil. De meesten dus niet meer zo piep, maar daar gaat het ook niet om. Rome wil graag de sterren terug in de stad als reminiscentie aan de tijd dat de sterren zelf uit de stad afkomstig waren. Daarom zijn er ook tentoonstellingen tijdens het festival gewijd aan Visconti en Rossellini en een tentoonstelling van beeldende kunst van Michelangelo Antonioni in de tempel van Hadrianus (die gek genoeg niet bij het festival hoort). Voorts wordt er een retrospectief van Marcello Mastroianni gepresenteerd. Inkoppertjes zou je kunnen zeggen, maar ja, die goeie ouwe tijd heeft natuurlijk wel bestaan en de nostalgie wordt sterk gevoeld.
De sterren logeren allemaal in de buurt van de Via Veneto, waar ook de mensen van de markt zijn ondergebracht. Een shuttle rijdt elke drie minuten heen en weer tussen de Via Veneto en het Auditorium om iedereen te kunnen vervoeren en de grote afstand te overbruggen.
Het festival richt zich verder op de locale jeugd met optredens van jonge popsterren zoals Jesse McCartney en kinderspelen voor de kleintjes op de Piazza del Popolo. Ook is er aandacht voor muziek, literatuur en theater in relatie tot film. Voor kinderen zijn er speciale voorstellingen in de 'Cinema dei piccoli' een kinderfilmtheater dat in 1934 in het park van de Villa Borghese werd gebouwd (63 zitplaatsen).

Icoon
Sowieso is Italië nog steeds een land dat doortrokken is van filmcultuur. Een wandeling door het centrum van Rome brengt ons in een schitterende 19de-eeuwse passage die omgedoopt is tot Largo Alberto Sordi, naar de in 2003 overleden komiek en acteur. In Nederland zou dat bij wijze van spreken betekenen dat de Passage in Den Haag zou worden vernoemd naar Joop Doderer.
Nog een bijzonder toeval: Gillo Pontecorvo overlijdt tijdens het eerste weekend van het filmfestival van Rome. Een icoon in Italië, twee pagina's necrologie in La Repubblica (kom daar in ons land eens om) en Gillo wordt opgebaard in het stadhuis van Rome. Pontecorvo werd wereldberoemd met zijn film La bataglia di Algeri waarmee hij in 1970 naar Nederland kwam op de door Huub Bals in Utrecht georganiseerde Cinemanifestatie. Vanaf 1992 was hij gedurende vijf jaar directeur van de Mostra de Cinema in Venetië.
Over de ontwikkeling van het programma in Rome valt nog niet zo veel te zeggen. De Amerikanen waren er natuurlijk, maar niet noodzakelijkerwijs met hun beste films. Wij zagen twee Franse films, van Robert Guediguian (Voyage en Arménie) en Otar Iosseliani (Jardins en automne) die beide behoorlijk tegenvielen. Helaas konden we niet naar de Spaanse kaskraker Alatriste (die zich afspeelt in de Nederlanden tijdens de Tachtigjarige Oorlog) of The go-master van de Chinees Tian Zhuang-zhuang, de enige arthouse-film uit het Rome-programma waarvan bekend is dat hij in Nederland gedistribueerd gaat worden.
Nog Nederlanders tegengekomen uit het filmvak? De Telegraaf en het AD waren er, evenals René Mioch en een vertegenwoordiger van het Nederlands Filmmuseum die hoorde bij de gelukkige driehonderd kopers en verkopers van filmrechten die op kosten van het festival in het exclusieve Excelsior-hotel mochten verblijven (A-Film kwam iets later). Dat godsdienst en cinema niet ver van elkaar verwijderd zijn bleek wel op zondagmorgen op het St. Pietersplein in het Vaticaan, toen daar maar liefst vier canonisaties plaatsvonden. Zelden zoveel gelukkige mensen bij elkaar gezien de laatste tijd. Het leek wel een goede film?

Frans Westra

N.B.
Het Roma Filmfest kende onverhoeds toch nog een ongelukkige eerste editie. Ten gevolge van de metroramp in het station Vittorio Emanuele werd besloten alle glamour en glitter voor de rest van het programma te schrappen uit piëteit voor de betrokkenen bij de calamiteit.

Met dank aan Variety, La Republica en Ted Chiaradia.

Foto's: Frans Westra.