September 2010, nr 324

Filmnieuws

Lyrisch was producent Reinout Oerlemans in december nog over het verwerven van de filmrechten van het boek De vastgoedfraude. "Een uitstekende, maatschappelijk relevante arena voor een grootse tv-serie waar ik dolgraag als maker persoonlijk mijn tanden in wil zetten", aldus de filmmagnaat destijds. Nu een half jaar later de deal is afgeketst, worden die woorden flink gerelativeerd. "'Ik heb behoorlijk wat tegenwind uit de vastgoedwereld gekregen toen ik bekendmaakte dat ik de filmrechten had gekocht", liet Oerlemans weten aan het FD. "Laat ik het zo zeggen; vanwege alle juridische dreigementen heb ik het project tijdelijk 'on hold' gezet." Volgens uitgeverij Nieuw Amsterdam, waar De vastgoedfraude verscheen, wilde Eyeworks het contract uiteindelijk niet tekenen. "Ze wilden de juridische aansprakelijkheid niet op zich nemen", vertelt uitgever Henk ter Borg. Advocaten van genoemde personen in het boek hadden volgens eerdere berichten Oerlemans al benaderd. Volgens geruchten is aan Eyeworks geld geboden vanuit de vastgoedwereld om het boek niet te verfilmen. Overigens heeft Nieuw Amsterdam tot nu toe geen problemen gehad met dreigende advocaten. Ook theatermaker George van Houts, die het boek tot toneelstuk bewerkt, lijkt nergens last van te hebben. Desondanks gaat Nieuw Amsterdam dit najaar om de tafel zitten met andere geïnteresseerde producenten om te praten over mogelijkheden voor een hoorspel, tv-serie of speelfilm. In november zal een aantal verdachten in de vastgoedfraudezaak voor de rechter komen, na een eventuele veroordeling zal dan ook het grootste 'gevaar' voor de filmwereld zijn geweken.

Dáág, dvd
Nog eens zien hoe Thom Hoffman in de huid kruipt van Gerard Reve's alter ego Frits Egters in de avonden? Je laten overweldigen door de beelden van Jiska Rickels' magische documentaire 4 elements, of de kans grijpen om zelf te oordelen over de veelbesproken maar weinig vertoonde Hermans-verfilming als twee druppels water? Dat en veel meer kan vanaf 28 september (na een kleine vergoeding) met een simpele muisklik. Op die datum wordt op het Nederlands Film Festival de nieuwe video-on-demand (VOD)-dienst gelanceerd die het afgelopen jaar onder de werktitel Filmotech is ontwikkeld. Het nieuwe VOD-platform, waarvan de naam ook op 28 september wordt onthuld, gaat van start met een paar honderd titels en stelt zich ten doel over vijf jaar de complete Nederlandse filmproductie online aan te bieden: alle speelfilms en documentaires, inclusief al het historisch materiaal uit de archieven van het Filmmuseum (nu EYE), naast de meeste televisiefilms en series van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Een duizelingwekkende gedachte. Alles in een kwaliteit die goed genoeg is voor de thuiskijker die al een kabeltje van pc naar breedbeeldtelevisie heeft gelegd. De films worden aangeboden als streaming video. Geen downloads, maar direct kijken, al blijft een film na betaling wel 48 uur beschikbaar. Prijzen variëren van € 0,99 voor oudere titels tot € 4,75 voor recent werk.
Wordt dit een nieuwe nagel aan de doodskist van de dvd? Jazeker, zegt Marc Jurgens, directeur van het bedrijf dat dit mogelijk gaat maken. Waarom zou je immers nog moeite doen zo'n schijfje te bemachtigen als alles wat je wilt zien onder de muisknop zit?
Filmotech Nederland BV is een zelfstandige afsplitsing van Beelden voor de Toekomst, het grote digitaliseringproject waarin onder meer EYE en Beeld en Geluid samenwerken bij het digitaliseren. Daar zit veel overheidsgeld in, onder voorwaarde dat het gedigitaliseerde materiaal ook voor de consument beschikbaar komt. Dat gaat nu dus gebeuren.
Filmotech is druk bezig de website te vullen met titels, en onderhandelt met rechthebbenden. Rechten liggen verspreid over vele producenten.
Bij recente films is het overzichtelijker. Die rechten zijn doorgaans ondergebracht bij de distributeurs die ook de bioscoopuitbreng verzorgen. De eerste digitale distributieovereenkomst heeft Filmotech inmiddels getekend met A-Film. Met andere distributeurs en ook filmfestivals wordt op dit moment gesproken. Met een breed en hoogwaardig aanbod wil Filmotech zich onderscheiden van de meeste andere VOD-sites. De belangrijkste concurrent is cinemalink.tv. (LB)

Oscarsoap

Na de rel van vorig jaar over de Nederlandse inzending voor de Oscar, zijn alle filmogen natuurlijk gericht op de selectie van dit jaar. Wat zou het worden? zwart water? de hel van '63 (foto)? Of dat andere meesterwerkje komt een vrouw bij de dokter? Volgens EYE is dit jaar extra goed opgelet dat de longlist van de film die gaat meedingen naar de Academy Award for Best Foreign Language Film keurig voldoet aan de reglementen. Niet te veel Engelse praatjes (silent army), en minstens een week gedraaid in de bioscoop (idem silent army), tussen 1 oktober 2009 en 30 september 2010. Nieuw is de procedure: de eerwaarde tienkoppige selectiecommissie NOSC (afgevaardigden van onder meer Kring van Nederlandse Filmjournalisten en Dutch Directors Guild) mag dit jaar niet in achterkamertjes overleggen, maar moet zelf een oordeel uitbrengen op een anoniem stembiljet dat bij de notaris zal worden geopend. Wie het lijstje van dertien geselecteerde films bekijkt op de site van Holland Film, beseft wat voor monstrueuze taak het is om daar een serieuze kanshebber uit te kiezen. iep! dan maar? Of is win/win lekker actueel? En Carice van Houten doet het vast goed, dus de gelukkige huisvrouw dan maar? Eén ding staat vast: de keus is altijd omstreden. Op naar editie 2012.

'Dan maar een boek'
Omdat filmmaken geen goudmijn blijkt, ook niet voor Eddy Terstall, is de Amsterdamse filmmaker afgelopen jaar ingegaan op een aanbod van uitgeverij Prometheus om een boek te schrijven over zijn leven. "Ze vroegen het drie jaar geleden al. Ik had er toen nog geen zin in, maar vorige zomer had ik geld tekort. Van filmen kun je niet leven tenzij je films maakt naar goed verkopende boeken, vaderlandse criminelen of kinderfilms. En Prometheus betaalde vooraf, dus ik heb het er maar op gewaagd." Toch bleek boeken schrijven geen sinecure. "Ik vond het best moeilijk. Vooral als je zoals ik, geen fanatiek lezer bent. Volgens de testlezers lijkt mijn boek nogal op mijn films. Voor sommigen zal dat een compliment zijn geweest en voor anderen een belediging."
Hieronder vast een exclusief voor de Filmkrant geselecteerd fragment uit het boek Ik loop of ik vlieg dat eind september zal verschijnen.

Het moet ongeveer 1993 geweest zijn. Ik geloof dat ik één film had gemaakt en mijn tweede aan het voorbereiden was.
Ik trok mijn jas aan in het benedenhuisje van mijn oma op de Palmgracht.
'Ga je naar je baas?' vroeg oma.
'Ja, oma. Ik ga nu naar mijn baas.'
'Heb je een goeie baas?'
'Ja, ik heb best een goeie baas.'
Ik was op dat moment filmregisseur. Ik wás baas. Maar baas-zijn was zo onvoorstelbaar in ons milieu dat mijn oma ongetwijfeld mijn moeder zou hebben gebeld wanneer ik haar de waarheid zou hebben verteld. 'Je zoon deed zo raar. Hij zei dat-ie baas was en zo. Gaat het wel goed met hem?'
Ik was filmmaker. En geen beste. Mijn eerste film was al niet best, en mijn tweede was zo mogelijk nog slechter. Traag, houterig, maar bovenal: het sloeg allemaal nergens op.
Ik was achtentwintig toen ik mijn eerste film maakte. Een pretentieus verhaal over illegalen. Ik wist toen niet zo gek veel van mens en maatschappij en mijn wereldbeeld was simplistisch, mijn denkwijze politiek correct en denklui.

Knokken om Rotterdam
Zo wordt er 70 jaar lang nooit een film gemaakt over het bombardement op Rotterdam, en zo bestaan er plannen voor maar liefst twéé. Zowel Talent United van Paul Ruven en NLfilm van Alain de Levita ontwikkelen scripts over het begin van de Duitse bezetting in Nederland. Ruven heeft scenarioschrijver Hugo Heinen (De zomer van '45, Pleidooi en Oud geld) gestrikt, De Levita heeft Gerard Soeteman (zwartboek, soldaat van oranje) als scriptschrijver. Na het maken van de storm met Ben Sombogaart leek het De Levita logisch om die andere grote Nederlandse ramp in beeld te brengen. Ze deden al ervaring op met digitale bewerking (hele dorpjes werden met de computer toegevoegd in de storm), dus dat moet geen probleem gaan vormen. Ruven kwam op het idee toen een lezer van zijn weblog hem tipte om het boek De helden van de Willemsbrug van schrijver Wim Hornman te verfilmen. Wie Ruvens film gaat regisseren, wil hij nog niet zeggen. De gegadigde zou 'binnenkort' terugkomen uit Amerika. De Levita: "Ha, Ruven had Sombogaart ook al gebeld, terwijl hij al lang bij ons aan boord is." Beide films moeten 'klassiekers' worden, maar met budgetten tegen de zes miljoen euro zal het niet mogelijk zijn dat alle twee geproduceerd gaan worden. Het filmfonds moet beoordelen wie de beste papieren heeft. Spannend! Of nou ja...

Hollandwood
Je geluk beproeven in Hollywood - het blijft een magische aantrekkingskracht uitoefenen op tientallen Nederlandse filmprofessionals per jaar. Of ze het daadwerkelijk gaan maken, is een ander verhaal. Via het onlangs opgerichte netwerk Holland Hollywood Connection moet ervaring en kennis door Nederlanders als Paul Verhoeven, Jan de Bont en Pieter Jan Brugge gedeeld worden met jong vaderlands talent. Het netwerk is opgericht door het Nederlandse consulaat-generaal in Californië, dat vooral in de zomer vaak gebeld wordt door afgestudeerde filmstudenten die willen weten hoe het werkt in Hollywood. Volgens projectleider Lian Dalhuisen werden leden van het netwerk altijd al veel benaderd met vragen, maar "dankzij de oprichting van het netwerk kunnen we dergelijke verzoeken nu beter kanaliseren", mailt ze uit LA. Op de website hollandhollywood.com worden de meest gestelde vragen beantwoord en kun je terecht voor tips en adviezen. Het netwerk gaat ook een mentorprogramma bieden: "We willen tien getalenteerde nieuwkomers selecteren en die koppelen aan succesvolle Nederlanders in Hollywood", aldus Dalhuisen. De meeste nieuwkomers houden het niet lang vol. Het netwerk is vooral bedoeld voor mensen die hebben besloten in LA te blijven of hier al geruime tijd zitten. Wie Paul Verhoeven of een andere succesvolle filmprofessional als mentor zou willen, kan zich voor 15 november aanmelden. In Hollywood.

Neuzen dezelfde kant op
Het verhaal over de digitalisering van de Nederlandse filmzalen nadert zijn ontknoping. Vorig jaar werd door de Nederlandse Vereniging van Bioscoopexploitanten een voorzet gegeven voor een snelle en volledige digitalisering van alle bioscopen en filmtheaters. Dit is door een projectgroep bij EYE verder uitgewerkt. Alle neuzen van vertoners, distributeurs en overheid staan dezelfde kant op. Er is overlegd met banken, grote Amerikaanse studio's en mogelijke leveranciers van apparatuur, en nu ligt er een businessplan dat fungeert als routekaart naar volledige digitalisering eind 2012.
Het struikelblok bij de digitalisering is - kort samengevat - dat de vertoners voor grote investeringen staan, terwijl de distributeurs de voordelen opstrijken omdat er geen 35mm kopieën meer nodig zijn. Het huidige plan borduurt voort op een oplossing die is bedacht door de Amerikaanse studio's. Het komt erop neer dat distributeurs voor iedere digitale premièrekopie een extra bedrag (de Virtual Print Fee of VPF) in een pot storten waaruit de aanschaf van digitale projectoren voor een groot deel wordt gefinancierd.
Nieuw aan het Nederlandse plan is dat de constructie toegankelijk wordt voor kleine vertoners en voor onafhankelijke distributeurs, en dat de overheid meedoet. In totaal zal ruim 38 miljoen euro nodig zijn. Ruim 60 procent daarvan wordt gedekt door de VPF. Zodra de definitieve beschikking van het ministerie binnen is - projectcoördinator Eveline Ferwerda verwacht geen problemen - wordt de BV CinemaDigitaal.nl opgericht die de verdere uitvoering gaat coördineren. In de eerste helft van 2011 hoopt men de eerste projectoren te plaatsen, eind 2012 moet Nederland geheel digitaal zijn.
Een kleine steekproef onder de filmtheaters leert dat die overwegend enthousiast zijn. Volgens Ferwerda gaat het plan uit van 530 te digitaliseren doeken. Daarvan zijn er nu al 430 binnenboord en de teller loopt. Ook van de distributeurs heeft het grootste deel de intentieverklaring al getekend.
Anne van der Pol van distributeur Cinéart is positief, maar wil het plan nog even goed bekijken. Volgens haar is bij een release met slechts enkele kopieën het financiële voordeel van digitale uitbreng lang niet altijd zo groot als wordt gedacht. Een punt dat door anderen wordt aangestipt is de catalogus van oude titels. Of die nu ook allemaal gedigitaliseerd gaan worden is de vraag. Vertoners die af en toe een wat oudere film draaien doen er goed aan de 35mm projectoren nog niet weg te gooien.
Raymond Walravens van Rialto vindt het een prachtig plan en is blij met de deelname van de overheid, iets waar hij nog samen met Henk Camping van 't Hoogt voor heeft gelobbyd. Alex de Ronde, directeur van het Amsterdamse Ketelhuis, signaleert een 'grensverleggende solidariteit'. Eveline Ferwerda merkt op dat de VPF-constructie slechts tijdelijk is om de overstap naar digitaal mogelijk te maken. Daarna moet iedereen het zelf doen. (LB)

Pluk populair

Wie zich de eerste twee weken van augustus herinnert als druilerig en bij de kachel meewarig dacht aan de arme organisatoren van het Amsterdamse gratis openluchtfilmfestival Pluk de Nacht, komt bedrogen uit: een totaal aantal van maar liefst 25.000 bezoekers vond de weg naar het Stenen Hoofd aan het IJ om elf dagen lang film te kijken. Op strandstoeltjes, onder de sterrenhemel. Want in werkelijkheid is het bijna elke avond droog geweest, en warm. Sinds de oprichting van Pluk in 2003 wordt het drukker en drukker, voorzichtige stemmen beweren dat het de Parade in populariteit voorbij aan het streven is. Directeur Jurriaan Esmeijer hoopt de komende jaren op dezelfde voet door te kunnen gaan, want uitbreiden op het beperkte Stenen Hoofd zal niet gaan en toeren naar andere steden ook niet: in juli wordt het te laat donker om nog een fatsoenlijke film te draaien en in september is het al gauw weer te koud, en is de vakantie echt voorbij. Volgend jaar weer, weer of geen weer.

Hollowayfilm gaat niet over Nathalee
Een Nederlandse film over de verdwijning van Nathalee Holloway! Waarom wisten we daar niks van? Producent Paul Ruven begrijp dat ook niet helemaal. De film is dan ook al een paar jaar in productie, onder de titel me and mr jones. In de tijd dat Holloway verdween op Aruba, woonde Ruven in Hollywood. "Iedereen daar riep: doe er wat aan! Jullie Hollanders!" Het script heeft al vele versies gekend, net als de voortdurende soap rond Joran van der Sloot zelf. Nu gaat de film slechts zijdelings over het Hollowayverhaal, liever vergelijkt Ruven de film met leaving las vegas of lost in translation, gefilmd op Aruba. "Het is haast meer een sociologische studie van het eiland geworden. Hoe kan het dat zoiets daar gebeurt, dat zo'n Joran niet wordt opgepakt?" In februari moet de film uitkomen.

Olga van Ditzhuijzen

Take 5: Bo van de Graaf

Het ensemble I Compani van jazz-saxofonist/componist Bo van de Graaf (54) speelt al vijfentwintig jaar filmmuziek, onder meer geïnspireerd door de films van Federico Felllini. Vanaf september treedt I Compani op met het jubileumprogramma Mangiare ('eetmuziek' bij fragmenten uit 'eetfilms', omdat verjaardagen nu eenmaal een feestdis verdienen), naast een tournee met last tango in paris.

1 Waarom is I Compani opgericht?
Dat was eigenlijk een toevalstreffer. Bij de opening van filmhuis Cinemariënburg in mijn woonplaats Nijmegen (inmiddels gesloten en opgegaan in Lux, red.) werd ik gevraagd om live muziek te maken bij de films van Fellini die ze toen vertoonden. Dat was een groot succes, daarna ben ik ermee door het land gaan touren langs de andere filmtheaters en was I Compani een feit.

2 Wat vond Fellini er van?
Ik heb hem ontmoet toen hij net klaar was met de opnames van ginger e fred. Rond lunchtijd was het, in Rome in Studio 5 in Cinecittà, tussen alle decorstukken. Ik overhandigde hem mijn langspeelplaat met de muziekbewerkingen. Hij zei: "Mag dat eigenlijk wel?", haha. Maar hij was erg gecharmeerd van mijn plaat en sowieso erg hartelijk. Hij nodigde me uit om nog terug te komen, maar dat is helaas voor zijn dood niet meer gelukt.

3 Wat treft je zo in de muziek in Fellini's films?
Ik ben zelf een nazaat van een Italiaanse circusfamilie, dat circusachtige van Fellini's films spreekt me erg aan. De muziek van Nino Rota heeft twee lagen, het is vrolijk maar tegelijk cynisch, of treurig. Ik heb de muziek bewerkt, we improviseren ook bij de beelden. Momenteel spelen we muziek bij fragmenten uit last tango in paris, dat juist een broeierige sfeer heeft. Daar spelen ook meer strijkinstrumenten mee. Die film achtervolgt me al mijn hele leven. Ik was ook ernstig verliefd op Maria Schneider.

4 Componeer je zelf ook muziek bij films?
Ja, heel veel, maar vooral bij korte films. ik heb nog nooit muziek gemaakt bij een lange speelfilm. Filmmuziek is toch een sluitpost op een begroting, er is simpelweg te weinig geld voor. Dus wordt het meestal in de studio gemaakt. Erg jammer.

5 Live optreden bij filmvoorstellingen is nu toch ook een beetje 'in'? Cross-over, belevingseconomie...
Ja, het zou best leuk zijn om meer gevraagd te worden om live op te treden bij sommige vertoningen. Misschien weten ze me niet te vinden omdat ik 'helemaal' in Nijmegen woon. Het wordt steeds interessanter om filmfragmenten en live muziek te combineren. Door de digitale techniek kun je veel interactiever reageren, we hebben nu ook een VJ die ter plekke beelden mixt. We kunnen vrijer omgaan met de muziek en ook meer improviseren Wel wat anders dan vroeger, toen we met stapels 16mm spoelen liepen te slepen.

OvD

Meer info: icompani.nl