The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Martijn de Jong nieuws

One Night Stand IX: Martijn de Jong

'Kleine gekkigheidjes wekken de personages tot leven'

In de One Night Stand Vrij zien we de vriendschap tussen de gedetineerde Kevin en de opgroeiende Mariska. Regisseur Martijn de Jong: "De vertelling is romantisch en sprookjesachtig. Maar het is niet dat het niet waar is."

Vrij toont de levenslang gevangen Kevin en de tienjarige Mariska, die zijn penvriendin wordt. Een flink gedeelte speelt zich in Kevins cel af. Hoe krijg je het voor elkaar om zulke mooie shots te maken in zo'n kleine ruimte? Veel van die scènes zijn opgenomen in de studio. Een cel is maar tien vierkante meter en dat is te klein. Toen we voor de studio kozen, dachten we: dan moeten we ook de vrijheid nemen om die ruimte echt filmisch te maken. De gevangenis past zich aan aan Kevins gemoedstoestand. Hij wordt bijvoorbeeld groter als hij zich vrijer voelt. Ik vind de acteursregie het leukst, maar ik heb eerst de kunstacademie gedaan en daar leer je je gevoel te vertalen naar een vorm die je publiek begrijpt. Eigenlijk is het simpel. Steeds ga je terug naar de kern van de film en vanuit dat kader kijk je naar kleur, cameravoering en geluid. In Mariska's wereld bukken de volwassenen denigrerend voorover en dus buigen ze ook in de shots letterlijk haar kader in. Bij haar is alles roze en geel, bij hem blauw. Dat blauw is benauwend: Kevin lijkt erin te verdrinken. Het staat hier dus voor gevangenschap. De juffrouw draagt een blauw kostuum, want zij is een cipier in Mariska's leven. De kunst was om die details op gevoelsniveau te laten meespelen, zonder dat ze de aandacht trekken.

In Vrij en je vorige films zijn belangrijke rollen voor sterke vrouwen weggelegd. Waarom? Ik heb bewondering voor ze. Ik beschouw vrouwen als het sterke geslacht, omdat ik denk dat ze makkelijker bij hun gevoel kunnen komen. Die mannen kunnen dat niet en de vrouwen botsen daar tegenaan. Kijk naar Mariska: die blaast Kevin omver. Ik hou in film van ongemakkelijke situaties en menselijke onhandigheden. Mijn personages hebben altijd moeite met communiceren. Mariska en Kevin worden in hun omgeving steeds afgewezen. Zij is té recht voor z'n raap, hij zit levenslang gevangen.

Kevin komt nooit meer vrij. Wilde je maatschappelijk gezien iets zeggen over levenslange gevangenisstraffen? Ik kwam erachter dat in Nederland levenslang echt levenslang is. Nederland is één van de weinige landen in Europa die deze straf uitvoert. De laatste twintig jaar is het aantal  veroordeelden met levenslang exponentieel gegroeid. Ik vermoed, vanwege de kritiek dat er te zwak gestraft zou worden. Gevangenisbewaarders vertelden ons dat je levenslang en niet-levenslang niet samen op een afdeling kunt opsluiten. Als je eigen situatie uitzichtloos is, is het ondraaglijk om met iemand samen te leven die wel nog een toekomst heeft. Het is bijna onmogelijk om zonder levensdoel een vlammetje brandend te houden. Je gaat bijna denken: is de doodstraf niet beter? De ontmoeting met Mariska is daarom het mooiste en het slechtste wat Kevin had kunnen overkomen. Hij ontmoet haar dankzij zijn gevangenschap en zou willen dat hij zijn misdaad nooit gepleegd had om bij haar te kunnen zijn. Maar dan had hij haar nooit ontmoet. Dat is de paradox. Uiteindelijk is de gevangenis meer de arena van Vrij geworden. Ons verhaal speelt zich af op kleiner niveau. Twee mensen leren opnieuw kijken naar zichzelf en de wereld om zich heen. Ze vinden elkaar door de alledaagse dingen te opnieuw te waarderen, zoals het geluid van de wind. Dat is iets wat ik herken. Daar zie ik de romantiek van in.

Je lijkt een nostalgisch mens. Ze schrijven ook brieven in plaats van dat ze mailen. Dat klopt ja, en melancholisch. Nostalgie en melancholie ervaar je bij uitstek bij een foto of een geur, dus het was de kunst het op een andere manier op te roepen. Laura [van Dijk, scenarist — LvZ] is sterk in de details, in kleine gekkigheidjes die de boel menselijk maken en ervoor zorgen dat de karakters gaan leven. Bij het schrijven van het scenario kwamen Laura en ik erachter hoe spannend geluiden zijn. Ik was bijvoorbeeld geblesseerd en kon niet meevoetballen. Toen nam ik tien minuten van de wedstrijd voor haar op. Laura stuurde mij de zee uit Thailand. Als het geen directe herinnering oproept, moet je je beroepen op je eigen fantasie. In Vrij maakt Mariska ook opnames voor Kevin. Voor een personage dat nooit meer buiten komt is dat heel spannend. Hij kan gewoon zijn ogen dicht doen en vliegt hij naar een andere wereld.

Laura van Zuylen

Vrij wordt op 2 januari om 22:50 uitgezonden op NPO2.



top
nieuws

Webfilm: Found footage moeheid

Webfilm: Found footage moeheid
31 December 2014
Found footage films schoten sinds The Blair Witch Project (1999) als paddestoelen uit de grond. Zijn we nu niet klaar met steeds datzelfde trucje? Neem bijvoorbeeld regisseur Max Landis. In 2012 was zijn scenario voor Chronicle nog verfrissend, maar zijn recente korte film Jane LA voelt volledig ongeïnspireerd. Hebben we last van found footage moeheid?
>> Lees verder

nieuws

One Night Stand IX: Martijn de Jong

One Night Stand IX: Martijn de Jong
29 December 2014
In de One Night Stand Vrij zien we de vriendschap tussen de gedetineerde Kevin en de opgroeiende Mariska. Regisseur Martijn de Jong: "De vertelling is romantisch en sprookjesachtig. Maar het is niet dat het niet waar is."
>> Lees verder

nieuws

Thuiskijken deze week

Thuiskijken deze week
29 December 2014
Nee, er is geen bal op dee-vee-dee. Maar gelukkig trekken de Europese publieke omroepen in de Kerstvakantie hun beste klassiekers uit de oude doos, en is er dus toch nog iets te zien op de bank in de week van 29 december t/m 4 januari.
>> Lees verder

nieuws

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week

It's a wrap: en verder nog in het nieuws deze week
28 December 2014
Nederlandse filmjournalisten verkiezen Boyhood en Aanmodderfakker tot beste films van 2014. Maarten van den Brink per 1 januari directeur Mediafonds af. Wappzapp gooit de handdoek in de ring. The Interview toch in de bioscoop. Soundtrack Birdman gediskwalificeerd voor Oscars. IFFR werkt samen met Spotify. Gouden Film voor Wiplala en Mees Kees op de Planken, Platina Film voor Pak van mijn hart.
>> Lees verder

nieuws

Links

Links
28 December 2014
Filmjournalisten zijn er aan het einde van ieder jaar druk mee: het samenstellen van jaarlijstjes. Maar wat zijn nou de beste jaarlijstjes van 2014? Tijd voor een lijstje.
>> Lees verder

nieuws

MUBI Spotlight: Paris

MUBI Spotlight: Paris
26 December 2014
De Filmkrant en VOD-platform MUBI presenteren elke maand een geza­menlijk filmprogramma. Filmkrantlezers kijken drie maanden gratis. Deze maand vier Franse films, met vanaf vandaag Cedric Klapisch' Paris.
>> Lees verder

nieuws

Webfilm: Blijven plakken

Webfilm: Blijven plakken
24 December 2014
Soulmuziek op vinyl, een platenzaak in New York die nog cassettes verkoopt en een charismatische, mompelende hipster met een ongenodigde gast in huis: Dustin Guy Defa's op 16mm geschoten Person to Person had zomaar een teruggevonden film uit het New York van de jaren zeventig kunnen zijn. Niets is echter minder waar: Defa's nieuwste korte film kwam deze week uit op het nieuwe videoplatform van The New Yorker.
>> Lees verder

nieuws

IFFR-geselecteerde dhz-filmmaker zkt pr-budget

IFFR-geselecteerde dhz-filmmaker zkt pr-budget
24 December 2014
Het is nu al de vierde keer dat een film van Peter van Houten is geselecteerd voor het IFFR. En toch lukt het hem niet zijn producties via reguliere kanalen van de grond te krijgen. De doe-het-zelf-filmmaker tegen wil en dank kon La Vie de Jean-Marie draaien dankzij een anonieme mecenas. Ondertiteling en marketing probeert hij nu te financieren via crowdfunding.
>> Lees verder

nieuws

Directeur Wolfson na komende editie weg bij IFFR

Directeur Wolfson na komende editie weg bij IFFR
23 December 2014
Rutger Wolfson vertrekt bij het International Film Festival Rotterdam. Acht jaar lang gaf hij leiding aan het grootste filmfestival van Nederland. De zoektocht naar een nieuwe directeur wordt na de 2015-editie ingezet. Zakelijk leider Janneke Staarink blijft gewoon aan en zal gaan samenwerken met Wolfsons opvolger.
>> Lees verder

nieuws

Eerste vier themaprogramma's IFFR bekend

Eerste vier themaprogramma's IFFR bekend
22 December 2014
In Signals heeft het IFFR programma's ondergebracht die aansluiten bij actuele ontwikkelingen. De eerste vier programma's zijn nu bekend. Vorig jaar draaide het om Europa en de Europese identiteit. Gemeenschappelijke noemer dit jaar: de hedendaagse realiteit. Met wereldpremières van onder andere Adam Curtis, Jorg Buttgereit, Michal Kosakowski en Andreas Marschall.
>> Lees verder