Mei 2000, nr 211

Music of the heart

Meryl Streep en haar vijftig violen

Toen horrorregisseur Wes Craven een contract afsloot om na Scream 1 ook de volgende twee delen in de cyclus te regisseren, was daarin de afspraak opgenomen dat hij ook een 'normale' film zou mogen maken. In Music of the heart heeft hij op zijn Hollywoods ware gebeurtenissen tot een tearjerker bewerkt.

Meryl Streep als geestelijk gerijpte lerares.

Tijdens de openingsscène van Music of the heart zien we een foto van twee echtparen door midden gescheurd worden, zodanig dat de halve foto's elk een echtpaar bevatten. Al gauw blijkt wat deze handeling symboliseert. De vrouw van het ene echtpaar - Roberta Guaspari, gespeeld door Meryl Streep - is haar man kwijtgeraakt aan de vrouw van het andere stel. Ze wil hem terug, maar daar lijkt weinig kans op. Doelloos slaapwandelt ze met haar twee zoontjes door het leven, tot ze een vriend van lang geleden tegenkomt.
Deze Brian (Aidan Quinn) trekt zich haar lot aan. Hij kent een school in East Harlem waar zij misschien als onderwijzeres aan de slag kan. Met pijn en moeite overtuigt Roberta het schoolhoofd (Angela Bassett) dat het goed is om de kansarme kindjes het vioolspel bij te brengen. Haar lessen hoeven het schoolbudget niet overmatig te belasten, want ze heeft ooit vijftig violen op de kop getikt die door de scholieren gebruikt kunnen worden. Zoals je in Harlem mag verwachten, zijn de leerlingen niet meteen doordrongen van de schoonheid van klassieke muziek, noch van de expressieve mogelijkheden van hun nieuwe instrument. Maar uiteindelijk zwichten ze voor Roberta's gedrevenheid.

Zelfkwelling
In 1996 was over Roberta Guaspari al een documentaire gemaakt: Small wonders. Naar verluidt toont Guaspari in die film - genomineerd voor de Oscar voor beste documentaire - een heilig vertrouwen in de inspirerende kracht van de muziek, en is ze niet gecharmeerd van schoolkinderen die er tijdens haar lessen met de pet naar gooien. Voordat de gedramatiseerde Roberta die Wes Craven ons voorzet deze geestelijke rijpheid bereikt, moet ze eerst afrekenen met allerhande twijfel en zelfkwelling. Mogelijk willen regisseur en scenarist het verhaal zo extra diepgang geven: tegenslagen harden de mens en leiden tot persoonlijke groei.
Craven is niet wars van de clichés die bij deze thematiek voor het oprapen liggen. Een zwarte moeder heeft geen boodschap aan een docent die haar zoon zo nodig 'blanke muziek' wil bijbrengen (het spreekt voor zich dat ze later op dit standpunt terugkomt). De reguliere muziekleraar - die opvallend genoeg geen wijs kan houden - maakt Roberta's inspanningen belachelijk. En meermalen wordt wanneer de toestand hopeloos lijkt, op de viool het strijdlied 'We shall overcome' ten gehore gebracht.
Dat de film toch nog genietbaar blijft, is in de eerste plaats de verdienste van Meryl Streep. Zij trotseert manmoedig alle obstakels die de makers voor haar hebben opgeworpen. Daarbij heeft ze de muziek als onmisbare bondgenoot. Wanneer het schoolbestuur besluit het vioolproject niet langer te subsidieren, wordt in de vermaarde Carnegie Hall een benefietconcert georganiseerd. Op het podium krijgen Roberta en een selectie van haar leerlingen gezelschap van grootheden als Isaac Stern en Itzhak Perlman. Wanneer dit gelegenheidsorkest het dubbelconcert van Bach vertolkt, moet zelfs de grootste cynicus eraan geloven.

Hans Knegtmans

Music of the heart
Verenigde staten, 1999
Productie: Susan Kaplan, Marianne Maddalena, Alan Miller, Walter Scheuer
Regie: Wes Craven
Scenario: Pamela Gray
Camera: Peter Deming
Montage: Patrick Lussier
Art direction: Beth Kuhn
Geluid: Michael Barosky
Muziek: Mason Daring
Met: Meryl Streep, Aidan Quinn, Gloria Estefan, Angela Bassett
Kleur, 124 minuten
Distributie: RCV Film Distribution
Te zien: vanaf 25 mei

Naar boven