November 2007, nr 293

falkenberg farewell

Leef kort en dromend

Jesper Ganslandt maakte met falkenberg farewell een magistraal drama over nog één zomer in het Zweedse kuststadje Falkenberg. De melancholieke film zaait droeve woorden over onbekommerde beelden.

Een moment, of het nu een seconde duurt of 24 uur, kan te mooi zijn om voorbij te gaan. En toch gebeurt dat altijd. Verzet is zinloos. En terwijl je ontzettend naar (opnieuw) zo'n moment, dag, seizoen of jaar of leven uitziet, weet je dat dit ongeduldige verlangen altijd zal plaatsmaken voor nostalgie. Uitzien wordt altijd terugkijken, de rugzak waarmee je naar de andere kant van de wereld was, moet vroeg of laat weer worden uitgepakt.
Roman- of filmpersonages willen nog wel eens aan deze even banale als genadeloze wetmatigheden ontsnappen: zonder tijdmachine kan een film altijd nog achterwaarts lopen. In het uiterst realistische en daarom zo melancholieke falkenberg farewell zijn dergelijke tovermiddelen niet voorhanden. De vijf vrienden die in Jesper Ganslandts magistrale regiedebuut centraal staan, beseffen dan ook hoe het leven aan hen ontglipt en hoe dat tot hun dood zal blijven gebeuren. Geen inzicht waar je bejaard voor hoeft te zijn: ook dertigers en twintigers hebben hun verleden om te koesteren en te aanbidden. Al is het maar een lange reis door de jungle, een skinnydip in zee, samen tegels verslepen of de tederheid waarmee je vriend ooit verf van je arm krabde.

Gitaarpingeltjes
"Voordat ik ga slapen en mijn ogen dichtdoe, zie ik alles weer voor me. Hoe het was, die zomer." Deze voice-over, die telkens weer droeve woorden zaait over lome beelden van wuivend gras, zomaar een bloem, zonneschijn in het water of een onbekommerd potje voetbal, zou door elk van de vijf vrienden ingesproken kunnen zijn. Maar natuurlijk hoort hij bij een van de twee jongens die van Ganslandt de meeste aandacht krijgen, en die vooral terugverlangen naar de tijd dat ze werkelijk samen waren - misschien zelfs één. De gedachte aan hoe het toen was maakt David wanhopig over hoe het nog kan zijn, en dat is eigenlijk de wanhoop die voortdurend door de film waart - ook wanneer er gelachen wordt, ook zonder voice-over en zonder de mijmerende gitaarpingeltjes die in films over voorbije zomers nou eenmaal verplicht zijn. Vermengd met close-ups van oude foto's en 8mm-filmpjes uit het kinderleven van de personages wordt elke scène iets tijdelijks, het (dankzij de schokkerige cameravoering bijna documentaire) nabeeld van iets dat niet meer bestaat. Zoiets als het afscheidspakket dat één van de (naar hun spelers vernoemde) personages per post van zijn vriend krijgt, vlak nadat deze zelfmoord heeft gepleegd.
Af en toe werpt Ganslandt een blik op de ouders van zijn helden. Een moeder die maar niet tot haar zoon kan doordringen en nog achter haar krant zit te peinzen als hij de deur uit is. Of een vader die alleen nog maar over het weer kan praten. En terwijl de jongens hun laatste zomer vieren met een paddoproeverij in het bos, kauwen de oudjes een voetbalwedstrijd na in het café. Is dat de toekomst die iedereen te wachten staat? Leef kort en dromend, zou je kunnen concluderen. Maar daarvoor is de film te mooi; ik verheug me er nu al op hem over veertig jaar opnieuw te bekijken.

Kevin Toma

falkenberg farewell
Zweden/Denemarken, 2006
Productie: Anna Anthony
Regie: Jesper Ganslandt
Scenario: Jesper Ganslandt, Frederik Wenzel
Camera: Frederik Wenzel
Montage: Jesper Ganslandt, Michal Leszczylowski
Met: John Axel Eriksson, Holger Eriksson, David Johnson, Jesper Ganslandt, Jörgen Svensson
Kleur, 91 minuten
Distributie: de Filmfreak
Te zien: vanaf 15 november

Naar boven